ACM Archieven - Utilities

Netbeheerder Liander krijgt een boete van 50.000 euro omdat zij een snellaadstation van Fastned niet binnen de wettelijke termijn van achttien weken op het net had aangesloten. De netbeheerder geeft aan dat het niet aan de verplichting kan voldoen vanwege de explosieve groei van aansluitingen. Bovendien kampen de netbeheerders met een personeelstekort. ACM vindt dat de netbeheerder er alles aan moet doen de wettelijke termijn te halen.

De ACM eist van netbeheerders dat zij zich aan de wettelijke aansluittermijn houden. Henk Don, bestuurslid van de ACM: ‘Partijen moeten tijdig toegang krijgen tot het net. Dat is een kerntaak van de netbeheerder. Een latere aansluiting kan leiden tot vertraging bij bijvoorbeeld bouwprojecten of bedrijfsuitbreidingen en daarmee tot schade bij de netgebruikers.’

Personeelstekort

Netbeheerders geven aan dat de achttien-wekentermijn niet altijd haalbaar is als gevolg van een onverwachte groei van het aantal aanvragen voor een aansluiting en als gevolg van een tekort aan technisch personeel. De toenemende elektrificatie van de energievoorziening maakt het volgens de ACM echter nog belangrijker dat netbeheerders er alles aan doen om deze wettelijke termijn te halen en zo nodig extra investeringen te doen. Dat draagt bij aan de energietransitie die nodig is om de klimaatdoelstellingen te halen.

Liander zegt in een reactie het het besluit van toezichthouder ACM te betreuren. CEO Ingrid Thijssen: ‘Het voeren van rechtszaken en geschillen en het opleggen van boetes vormt op geen enkele manier een oplossing voor dit maatschappelijke vraagstuk.’

Thijssen: ‘Net als de rest van Nederland, hebben we te maken met een groot tekort aan technici terwijl ons werkpakket zeer snel groeit door de energietransitie en groeiende economie. Dit tekort zorgt ervoor dat de wachttijden voor nieuwe klanten oplopen en dat is heel vervelend. We betreuren dat de ACM in haar uitspraak voorbijgaat aan dit maatschappelijke vraagstuk. Deze boete moet worden betaald met maatschappelijk geld en levert geen bijdrage aan de oplossing van dit vraagstuk waaraan Liander al hard werkt.’

Gerealiseerd

De ACM heeft de boete gematigd, omdat het hier gaat om één overtreding van de wettelijke aansluittermijn. Daarbij komt dat de gevraagde aansluiting inmiddels is gerealiseerd en dat niet is gebleken dat Fastned schade heeft geleden als gevolg van de vertraagde aansluiting.

De herziene Warmtewet is in werking getreden. Een belangrijke wijziging is dat de Autoriteit Consument & Markt (ACM) meerdere tarieven gaat vaststellen die samenhangen met de levering van warmte. Verder vallen verhuurders en VvE’s die zelf warmte leveren, niet langer onder de Warmtewet.

De ACM stelt een maximum aan meerdere warmtetarieven. Dat geldt bijvoorbeeld voor de levering van warmte van verschillende temperaturen. Ook voor de verschillende soorten afleversets, voor aansluitingen en afsluitingen, gaat de ACM maximumtarieven vaststellen. De nieuwe tarieven gaan gelden in 2020.

Vergoeding storing

Verhuurders en VvE’s die zelf warmte leveren, vallen niet meer onder de Warmtewet. Klanten die warmte van een verhuurder of VvE krijgen, hebben al bescherming via het huurrecht of via VvE-bepalingen.

Sommige onderdelen zijn in de Warmtewet opgenomen. Een voorbeeld daarvan is de vergoeding bij een storing. Consumenten hebben hier nu sowieso recht op, ook als de vergoeding niet staat genoemd in het contract met de warmteleverancier. Bij elke onderbreking die langer duurt dan acht uur krijgt een consument een vergoeding van 35 euro per aansluiting. Duurt de onderbreking langer dan twaalf uur, dan komt daar twintig euro bij voor elke volgende aaneengesloten periode van vier uur.

Ook partijen als Schiphol, Tata Steel en AKZO mogen nu hun eigen energieleverancier kiezen, zo besliste de Autoriteit Consument en Markt. Zij zitten niet meer vast aan de leverancier van de eigenaar van de private netten – ook wel gesloten distributiesysteem (GDS) genoemd. Afnemers van elektriciteit op een GDS kunnen zelfs kiezen voor meerdere leveranciers.

Shell, Dow Chemical, Universitair Medisch Centrum Utrecht, TU Delft en TU Eindhoven hebben allemaal een GDS. En zo zijn er nog veel meer grootverbruikers aangesloten op deze private netten waarop vaak verschillende bedrijven zijn aangesloten. Vooral deze grote afnemers van elektriciteit en gas op een GDS willen graag hun eigen energieleverancier kunnen kiezen, blijkt uit signalen die de ACM ontving. Zij hebben er weliswaar vaak baat bij dat iedereen op hun GDS dezelfde leverancier heeft vanwege bulkkorting, maar veel afnemers op een privaat net vinden keuzevrijheid ook belangrijk. Afnemers kunnen dan kiezen voor bijvoorbeeld een leverancier die groene stroom levert.

Meerdere leveranciers

Een afnemer van elektriciteit op een GDS kan zelfs kiezen voor meerdere leveranciers op zijn aansluiting. Hij kan dan een andere leverancier kiezen voor bijvoorbeeld het opladen van zijn elektrische auto’s dan voor het laten draaien van zijn installatie. Verder kan een elektriciteitsproducent op een GDS voor zijn productie in zee gaan met de ene leverancier en voor zijn verbruik met een andere leverancier. Op deze manier is maatwerk mogelijk en krijgt de afnemer volledige controle over zijn energiehuishouding.

Morgen start het Europese Cross Border Intraday handelsplatform (XBID) met handelen. Daarmee wordt het mogelijk om elektriciteit voor de korte termijn te verhandelen tussen Europese landen. Marktpartijen kunnen tot één uur van tevoren nog elektriciteit in- en verkopen.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) is akkoord gegaan met het gebruik in Nederland van het Europese Cross Border Intraday (XBID)-platform, waarop elektriciteit voor de korte termijn kan worden verhandeld binnen Europa. Dit is een mijlpaal in de Europese integratie van de elektriciteitsmarkt. Dit platform maakt het mogelijk om elektriciteit snel en flexibel uit te wisselen tussen Europese landen. Deze mogelijkheid is belangrijk voor een succesvolle energietransitie. De ACM ziet er op toe dat de energievoorziening ook in de toekomst betrouwbaar, betaalbaar én duurzaam is.

De ACM is betrokken geweest bij de ontwikkeling van het XBID-platform. Met dit besluit wijzigt de Netcode elektriciteit, Systeemcode elektriciteit en Begrippencode elektriciteit zodat het XBID-platform op 13 juni 2018 kan starten. In eerste instantie zal een tiental Europese landen deelnemen. Naar verwachting zijn binnen afzienbare tijd alle Europese landen aangesloten.

Een uur van te voren nog handelen

De grensoverschrijdende handel in elektriciteit met het XBID-platform betreft de zogenaamde intraday-markt. Op die markt kan een marktpartij tot een uur van te voren nog in elektriciteit handelen. Een marktpartij kan op dit platform direct op basis van de prijs beslissen om wel of niet te handelen. Het maakt niet uit, uit welk land de elektriciteit komt en of er voldoende transportcapaciteit is. Het platform berekent dit zelf waardoor de marktpartij direct de prijs ziet waarvoor elektriciteit beschikbaar is. Dit wordt ook wel impliciete handel genoemd.

Gasunie Transport Services (GTS) heeft op 1 maart 2018 een voorstel ingediend bij de Autoriteit Consument & Markt (ACM) voor de tarieven die zij in 2019 in rekening wil brengen. De ACM beoordeelt dit voorstel en bepaalt naar verwachting in mei van dit jaar de hoogte van de tarieven die zullen gelden vanaf 1 januari 2019.

Het tijdspad van het jaarlijkse tarievenbesluit voor GTS is gewijzigd ten opzichte van voorgaande jaren. De Europese netwerkcode Tariefstructuren (NC-TAR) bepaalt dat de tarieven uiterlijk één maand voorafgaand aan de veiling van jaarcapaciteit bekend moeten zijn. Deze jaarveiling vindt dit jaar plaats op 2 juli 2018. Dit is ook de reden dat GTS het tarievenvoorstel eerder heeft opgestuurd aan de ACM.

De ACM publiceert het tarievenvoorstel van GTS op haar website. Vertrouwelijke informatie is verwijderd uit het tarievenvoorstel. Belanghebbenden kunnen tot en met 28 maart 2018 op het tarievenvoorstel reageren. Belanghebbenden zijn bijvoorbeeld brancheorganisaties van grote afnemers en consumentenorganisaties.

Wat valt er op aan het voorstel van GTS?

De tarieven die GTS voorstelt stijgen gemiddeld met circa 2% ten opzichte van 2018. De toegestane inkomsten voor GTS dalen wel als gevolg van het x-factorbesluit. Echter, het voorstel bevat minder correcties met een neerwaarts effect op de tarieven dan in 2018. Daarnaast verwacht GTS in 2019 minder transportcapaciteit te verkopen.

Het grootste deel van de energiebedrijven stuurt onduidelijke facturen, zo concludeert de Autoriteit Consument en Markt (ACM) na onderzoek bij veertig bedrijven. Slechts zestien daarvan stuurden een duidelijke factuur. Drie daarvan presteren zelfs zo slecht dat ze een dwangsom krijgen opgelegd.

De consument heeft recht op een energierekening die hij kan controleren en begrijpen. Toch verschillen de facturen van energiebedrijven sterk op deze punten. Van de veertig energiebedrijven waarvan de Autoriteit Consument & Markt (ACM) de energiefacturen heeft onderzocht, stuurden zestien bedrijven duidelijke facturen op de peildatum van 1 juli 2017. 21 Bedrijven moeten wat dit betreft nog enkele stappen zetten. Drie bedrijven presteren dermate slecht dat de ACM een last onder dwangsom heeft aangekondigd.

De ACM had eerder vastgesteld dat de controleerbaarheid en begrijpelijkheid van de energierekening beter kan en moet. De toezichthouder had de energiebedrijven tot 1 juli 2017 de tijd gegeven om met aanpassingen te komen. De ACM heeft onderzocht of de energiebedrijven op die datum inderdaad controleerbare en begrijpelijke energierekeningen versturen. Uit dat onderzoek blijkt dus dat dit sterk uiteenloopt.

Uitgangspunten bij het onderzoek

De ACM heeft gecontroleerd of de facturen begrijpelijk zijn en of deze in opzet eenvoudig te herleiden zijn naar het contract en naar prijswijzigingsinformatie. De ACM heeft geen onderzoek gedaan naar de correctheid van de facturen.

De belangrijkste uitgangspunten bij het onderzoek van de ACM waren:

  • Tarieven die tussentijds zijn aangepast moeten afzonderlijk zichtbaar zijn op de factuur en niet als gemiddelde over de hele factuurperiode worden vermeld. Anders kan de klant niet eenvoudig herleiden of hij de tarieven heeft gekregen die zijn afgesproken in het contract en die tussentijds zijn gecommuniceerd bij een prijswijziging.
  • Op de rekening moet worden gerekend met dezelfde eenheden als in het contract en de prijswijzigingsinformatie (dus niet bijvoorbeeld in het contract per maand en op de rekening per dag).

Bernadette van Buchem, directeur Consumenten van de ACM: ‘Bijna de helft van de consumenten neemt zijn energierekening door. Zij moeten het hele traject van aanbod naar contract naar factuur kunnen controleren en begrijpen. Dan kunnen zij makkelijk nagaan of de leverancier heeft geleverd wat er was afgesproken en tegen welke prijs.’

De Autoriteit Consument en Markt (ACM) heeft energieconsultant Kyos gevraagd onderzoek te doen naar de hoogte van transportkosten voor gasopslagen in Nederland. De ACM heeft dit onderzoek laten uitvoeren om meer zicht te krijgen op de rol van transportkosten in de business case van gasopslagen.

Aanleiding voor het onderzoek waren gesprekken met Vereniging Gasopslag Nederland (VGN) waarin zorgen zijn geuit over de moeilijke positie waarin Nederlandse gasopslagen verkeren. De ACM is zich bewust van deze moeilijke positie. Met het oog op de voorzieningszekerheid heeft de ACM besloten dit nader te gaan onderzoeken. Het onderzoeksrapport “Assessment on the level of transport costs for gas storages in the Netherlands” bevestigt de moeilijke situatie van gasopslagen.

Door overaanbod en langjarige contracten met landelijk netbeheerder GTS zijn activiteiten nu veelal verlieslatend. Uit het onderzoek komt naar voren dat de Nederlandse gasopslagen na afloop van hun langjarige contract met GTS positieve marges behalen.

Het onderzoek wijst tevens uit dat een eventueel besluit om een gasopslag vervroegd te sluiten niet zal zijn ingegeven door de hoogte van de transportkosten. Deze keuze is uiteindelijk afhankelijk van de verwachtingen van gasopslagbeheerders over toekomstige marktomstandigheden.

Omdat de hoogte van transportkosten geen rol speelt in deze beslissing, ziet de ACM geen reden om gasopslagen met ingang van komend jaar een hogere korting op transporttarieven toe te staan. Daarbij merkt de ACM op dat met de implementatie van de nieuwe Europese netwerkcode voor tarieven de huidige korting voor gasopslagen van 25 procent op transporttarieven vanaf 2020 wordt verhoogd naar minimaal 50 procent.

Landelijk netbeheerder TenneT heeft bij de stroomstoring in Diemen in maart 2015 niet aan haar wettelijke verplichtingen voldaan. Dat heeft de Autoriteit Consument & Markt (ACM) bepaald in een geschil dat Tata Steel bij haar had ingediend.

De ACM stelde vanwege het ingediende geschil van Tata Steel een nieuw, breder onderzoek in naar de stroomstoring in het 380 kV-net van TenneT. Uit eerder onderzoek kwam naar voren dat de oorzaak van de stroomstoring een combinatie was van falende techniek en een menselijke fout. Dat onderzoek was uitgevoerd door een extern bureau in opdracht van TenneT, onder het toeziend oog van de ACM. Het doel van dit eerste onderzoek was vooral om de technische oorzaak van de storing vast te stellen en om hieruit lessen te trekken.

Door de stroomstoring op 27 maart 2015 kwamen ongeveer 1 miljoen huishoudens in Noord-Holland en Flevoland een uur zonder stroom te zitten. Treinverkeer en vliegverkeer raakten ontregeld, ziekenhuizen moesten operaties annuleren en telefoonverkeer viel uit.

Geschil

Bij het nieuwe, bredere onderzoek heeft de ACM ook de norm van de ‘enkelvoudige storingsreserve’ betrokken. Deze wettelijke norm houdt in dat een storing in een onderdeel van het net, bijvoorbeeld een circuit of een transformator, niet mag leiden tot een transportonderbreking. TenneT heeft deze norm overtreden door de manier waarop het station Diemen is ontworpen. Het doel van dit tweede onderzoek, dat dus door de ACM is uitgevoerd, was om de informatie op tafel te krijgen die nodig is om het geschil tussen Tata Steel en TenneT te kunnen beslechten.

infrastructuur

TenneT schrijft in een reactie op het besluit van ACM, dat de uitvoering ervan de Nederlandse maatschappij tot zeven miljard euro zou kunnen kosten. De TSO vindt dat het besluit gebaseerd is op wetgeving die niet doelmatige en niet wenselijke investeringen vereist door TenneT en regionale netbeheerders. TenneT gaat dan ook tegen het besluit in beroep.

De Tweede Kamer nam in 2015 al de Wet Stroom aan waarin wetgeving was opgenomen die deze maatschappelijk onwenselijke investeringen uitsluit. TenneT wil nodeloze investeringen voorkomen en pleit nu voor spoedige invoering van relevante onderdelen uit het wetsvoorstel Voortgang Energietransitie (VET), die eerder ook al in de Wet Stroom stonden.

Geen wettelijke overtredingen

De aanbevelingen die de ACM naar aanleiding van het onderzoek naar de stroomstoring heeft gedaan zijn door TenneT allemaal opgevolgd. Ook schreef de ACM in 2016 na grondige bestudering en analyse van het onderzoek én eigen analyse in verschillende brieven aan Minister Kamp van Economische Zaken en TenneT dat ACM op basis van de onderzoeksresultaten geen overtreding van de wettelijke voorschriften heeft vastgesteld.

Mel Kroon, CEO van TenneT: ‘De vraag die op tafel ligt, is of het verstandig is om ons te dwingen om strikt de letter van de wet te volgen waardoor wij en onze collega netbeheerders zeer grote investeringen moeten doen die de betrouwbaarheid nauwelijks vergroten. Te meer daar dit ook al langer door alle betrokkene partijen is onderkend en in nieuwe wetgeving is meegenomen. Op basis van de huidige wet zouden wij bijvoorbeeld op hoogspanningsverbindingen twee hoogspanningsmasten naast elkaar moeten plaatsen voor het geval er één zou omvallen. Zonder twijfel zou dezelfde ACM deze investeringen te zijner tijd terecht als inefficiënt en niet doelmatig kwalificeren.’

Oplossing

Het Ministerie van Economische Zaken, Netbeheer Nederland en TenneT hebben onderzocht of het mogelijk is om een aantal uitzonderingen te definiëren waarbij de hoge leveringszekerheid, van bijna honderd procent, niet wordt aangetast. Op basis van de resultaten van dit onderzoek is in het wetsvoorstel Voortgang Energietransitie opgenomen dat uitzonderingen bij Algemene Maatregel van Bestuur kunnen worden geregeld.

De regionale netbeheerders Rendo en Cogas gaan zich in naam en logo volledig onderscheiden van de commerciële bedrijven die aan hen zijn verbonden. Dit hebben zij toegezegd aan de Autoriteit Consument & Markt (ACM). De commerciële bedrijven kunnen daardoor niet langer oneigenlijk profiteren van de naamsbekendheid van de netbeheerders waarmee zij zijn verbonden.

Het moet voor afnemers duidelijk zijn met wie ze te maken hebben: met de netbeheerder die wettelijke taken zoals het transport van elektriciteit en gas uitvoert of met een commercieel bedrijf dat aan de netbeheerder is verbonden.

Henk Don, bestuurslid van de ACM: ‘Afnemers moeten weten dat zij voor de commerciële dienst vaak ook bij een ander bedrijf terecht kunnen. Als dat niet duidelijk is, staan concurrenten zonder netbeheerder op achterstand. We willen dat afnemers zien dat ze keuzes hebben.’

Cogas, regionale netbeheerder in Oost-Nederland, heeft toegezegd voor 1 september 2017 de naam en het logo van de netbeheerder te wijzigen. Rendo, regionale netbeheerder in Drenthe en Overijssel, heeft toegezegd voor 3 oktober 2017 de naam en het logo van de commerciële bedrijven te wijzigen.

De Europese lidstaten hebben de koppeling van de elektriciteitsmarkten in Europa een flinke stap verder gebracht. Ze hebben ingestemd met nieuwe regelgeving waarmee landelijk netbeheerders vraag en aanbod van elektriciteit nog beter op elkaar kunnen afstemmen. Dat wordt steeds belangrijker vanwege de toename van duurzame zonne- en windenergie, waarvan het aanbod per locatie en per moment sterk kan wisselen. Als in Nederland de zon niet schijnt en er geen wind is, moeten andere Europese landen kunnen bijspringen en omgekeerd.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM), landelijk netbeheerder TenneT en Energie-Nederland hebben in Europa steeds gepleit voor het huidige Nederlandse systeem. De marktpartijen krijgen daarin sterke prijsprikkels om zelf de balans te herstellen op momenten dat dat nodig is. TenneT heeft hierdoor de laagste kosten voor ‘balancering’ in Europa. De nieuwe Europese regelgeving volgt het Nederlandse systeem grotendeels.

Nieuwe regels treden in najaar 2017 in werking

De nieuwe regelgeving treedt naar verwachting in het najaar van 2017 in werking. Daarmee wordt het Europese Derde Energiepakket uit 2011 afgerond. Doel van dit pakket is om de elektriciteits- en gasmarkten in Europa te laten samengaan.

Bouwen aan een Europese markt

De ACM ondersteunt een betaalbare, betrouwbare én duurzame energievoorziening. De toezichthouder bevordert vrije en eerlijke handel in elektriciteit en gas in Europa. En ze stimuleert het efficiënter gebruik van de netten. Europese marktintegratie zorgt voor meer leveringszekerheid, minder prijsverschillen tussen de Europese landen en meer welvaart.