Groningen Seaports Archieven - Utilities

Groningen Seaports, Gasunie, Shell en de Provincie Groningen slaan de handen ineen voor een ambitieus plan voor groen waterstof. Kern van het plan is de bouw van ’s werelds grootste windpark in de Noordzee. Uiteindelijk moet die rond 2040 een vermogen van 10 gigawatt krijgen. Daarvan moet in 2030 al 3 tot 4 gigawatt zijn gerealiseerd. Met deze windstroom moeten enorme hoeveelheden waterstof worden geproduceerd.

Het gonst al wat langer. Steeds meer partijen kondigen groene waterstofprojecten aan. Elektrolyzer-fabrieken die water omzetten in waterstof en zuurstof. Als locatie spant Noord-Nederland wel de kroon. De regio kan ook al op Europese steun rekenen op dit gebied.

Gasunie is bij veel projecten betrokken en ook Groningen Seaports en de provincie Groningen tonen vaak hun ambities op dit terrein. Nieuw is dat ook Shell zich laat zien. Dat versterkt onder andere de kapitaalkracht van het consortium enorm. Dat is belangrijk. Het gaat hier om enorme investeringen van miljarden euro’s in de komende decennia. Ook zal er overheidssteun nodig zijn en tal van vergunningen. De aankondiging vandaag is ook deels daar op gericht.

Uitstekende aansluiting

Om het plan te realiseren moeten er vele windturbines in de Noordzee verrijzen, boven Ameland en Schiermonnikoog, op een locatie die recent al werd aangewezen voor de bouw van windparken.

Het plan voorziet ook in de bouw van een enorme waterstoffabriek in de Eemsdelta. Het is echter ook denkbaar dat de windstroom al op zee wordt omgezet in waterstof. Afgeschreven gasplatforms zijn bijvoorbeeld om te bouwen naar waterstoffabrieken. In de Noordzee ligt een uitgebreid gastransportnet, dat een tweede leven kan krijgen. Groningen heeft al een prima aansluiting op deze infrastructuur.

Chemieclusters

In de eerste fase van het plan zal met name de industrie in de Eemsdelta van de aangevoerde waterstof kunnen profiteren en ook het chemiepark in Emmen zal worden ontsloten. Vervolgens is het de bedoeling dat op termijn ook de andere chemieclusters in Nederland en daarbuiten groen waterstof aangevoerd krijgen. Dat kan via gasinfrastructuur van Gasunie, die het bedrijf daartoe gedeeltelijk ombouwt. Uiteindelijk kan groen waterstof richting clusters stromen in Rotterdam, Geleen (Chemelot) en zelfs het Ruhr-gebied.

 

 

De stikstofcrisis raakte ook de activiteiten in de Eemshaven en chemiepark Delfzijl. Groningen Seaports zag dat dertig energietransitie versterkende activiteiten op losse schroeven kwamen te staan. In de regio staan voor anderhalf miljard euro aan investeringen op stapel. Die vertragen echter door de strengere stikstofmaatregelen.

Groningen Seaports kijkt terug op een roerig jaar 2019. Er vonden weer vele interessante ontwikkelingen plaats in beide havens. Maar de jaarcijfers zijn minder succesvol dan voorgaande jaren. De voorlopige winstprognose ligt op circa één miljoen euro. Voor het eerst in jaren is er een lichte daling in de overslag te zien en ook is er minder terrein uitgegeven. De verminderde overslag is een resultaat van het dijkverbeteringsproject. Daarvoor is in 2018 veel extra zand aangevoerd.

Stikstofcrisis

Als gevolg van de stikstofcrisis stellen bedrijven hun investeringen uit. Zo’n dertig initiatieven in de havens die een bijdrage leveren aan de energietransitie zijn al op losse schroeven komen te staan. De investeringen in de regio in de orde van anderhalf miljard euro vertragen hierdoor. Groningen Seaports heeft dat eveneens in haar resultaat gemerkt. Ook het uitstellen van de bouw van een staalfabriek in de Eemshaven als gevolg van de stikstofregels is hiervoor een belangrijke oorzaak.

Offshore wind

Cas König: ‘Ondanks de tegenwind hebben we in 2019 ook weer een aantal nieuwe bedrijven mogen verwelkomen. In de Eemshaven ging het om meerdere offshore bedrijven die onderhoud en beheer uitvoeren van de windparken in het Duitse gedeelte van de Noordzee. Groningen Seaports versterkte voor een van deze bedrijven 220 meter kade voor de overslag van zware windturbineonderdelen. Deze kade werd bovendien voorzien van een intelligent monitoringsysteem.’

Stoomleiding

In Delfzijl zorgden diverse bedrijven voor een nieuwe impuls in hun activiteiten door uitbreiding of extra investeringen. Zo startte de aluminiumfabriek haar volledige productie weer op en koos een chemische scale-up het Chemiepark voor haar proeffabriek. Ook werd er tankopslagcapaciteit uitgebreid en een derde stoomleiding in gebruik genomen. Daarnaast begon dit jaar de bouw van een innovatieve circulaire staalfabriek.

Hoogspanning

Groningen Seaports is zeer verheugd met de totstandkoming van Heliport Eemshaven die de positie van de Eemshaven als offshore wind haven versterkt. Ook vinden er forse investeringen plaats in een sterkere hoogspanningsinfrastructuur in de Groninger zeehavens en is de Stichting Buizenzone Eemsdelta weer actief geworden.

Een andere positieve ontwikkeling die in 2019 plaatsvond, was de aanleg van een onderzeese kabel tussen Nederland en Denemarken. Dat maakt een koppeling tussen de elektriciteits- en datanetten van beide landen mogelijk.

RWE wil vanuit zijn kolencentrale in de Eemshaven warmte leveren aan de moutfabriek van Holland Malt. Daarmee bespaart de moutproducent twintig miljoen kuub gas. Het rendement van de Eemscentrale zou daarmee ook behoorlijk omhoog gaan.

Holland Malt, Groningen Seaports en RWE Eemshaven onderzoeken samen de haalbaarheid van warmtelevering van de RWE centrale aan Holland Malt. De moutfabriek uit de Eemshaven produceert hoogwaardige mout dat onder andere gebruikt wordt voor de productie van bier. Voor het maken van mout is warmte nodig waar tot nu toe Gronings aardgas voor wordt gebruikt.

Elektrolyser

Door gebruik te maken van warmte van de RWE centrale kan het gebruik van aardgas naar nul worden gereduceerd. Voor Holland Malt draagt dit bij tot een verminderde emissie van CO2 (kooldioxide) en NOx (stikstof) terwijl gelijktijdig het rendement van de RWE centrale zal toenemen. Daarnaast past deze samenwerking uitstekend bij de toekomstige ontwikkeling van RWE als warmteleverancier. RWE zou bijvoorbeeld ook warmte van een elektrolyser voor de productie van groene waterstof kunnen inzetten.

Leiding

Groningen Seaports ondersteunt dit initiatief van harte en brengt haar kennis van openbare infrastructuur in. Het havenbedrijf is gebiedsbeheerder en ontwikkelaar  en zal de inbreng van een leidingstelsel bestuderen.

Warm water stroomt door deze leiding onder het Doekegatkanaal door van RWE naar Holland Malt. Deze gebruikt de warmte in haar processen waarna het afgekoelde water terug stroomt naar de centrale. Door deze innovatie tracht ht Groningen Seaports de kosten zo laag mogelijk te houden om het project economisch aantrekkelijk te kunnen laten uitvoeren.

Onder de naam Missie H2 gaat een waterstofcoalitie van zes Nederlandse bedrijven TeamNL ondersteunen tijdens Tokyo 2020.  De coalitie gaat waterstof promoten in aanloop naar en tijdens de Olympische en Paralympische Spelen volgend jaar.

Deze keuze van Gasunie, Shell Nederland, Remeha, Stedin Groep, Port of Amsterdam en Groningen Seaports komt niet geheel uit de lucht vallen. Op het gebied van waterstof is Japan al koploper in de wereld. Het land grijpt de Spelen aan om een volgende spectaculaire stap te zetten. Japan gaat per schip vloeibare waterstof importeren uit Australië. In samenwerking met onder andere de Australische staat Victoria en Shell bouwt het Japanse Kawasaki bij een dagbouwmijn in Latrobe Valley een fabriek die bruinkool omzet in vloeibare waterstof. Dus groen zal de waterstof nog niet zijn, maar van een doorbraak in het transport van waterstof over een grote afstand is wel sprake. Een praktijk die voor de rest van de wereld nog toekomstmuziek is. Wel wordt her en der al gedroomd over de import van groen waterstof uit landen waar duurzaam opgewekte energie goedkoop is. Denk aan Noord-Afrika en het Midden-Oosten, waar de zon meer kracht heeft dan hier. Vloeibaar transport per schip zal daarbij wel eens heel belangrijk kunnen worden.

Vlam

De Japanse industrie heeft met Toyota, Kawasaki, Mitsubishi, Honda, Marubeni, Hitashi en Sumitomo concerns die al jaren in de waterstofeconomie geloven. Te meer omdat het land zelf nauwelijks traditionele energiebronnen heeft. Ook aardgas wordt grootschalig geïmporteerd.

De Spelen in Tokyo zijn voor deze industriële giganten en de Japanse overheid een gigantisch podium om de mogelijkheden van waterstof aan de hele wereld te tonen. Zo wordt de elektriciteit en warmte voor het olympisch dorp  opgewekt met brandstofcellen op waterstof. Waterstofbussen en -taxi’s brengen atleten en publiek op hun plek. En ook de olympische vlam zal op waterstof branden.

Waterstofland

Volgens de zes Nederlandse bedrijven vormen de Spelen van 2020 daarom een mooi momentum om de kansen van waterstof in Nederland te etaleren. Het liefst met concrete projecten en initiatieven. Om een brede beweging op gang te brengen. Ulco Vermeulen, lid Raad van Bestuur Gasunie: ‘Het is geweldig dat we dit als partner van TeamNL kunnen doen. Ook wij willen het beste uit onszelf halen en de lat steeds hoger leggen. Samen innoveren en samen de schouders eronder. Dat is onze gezamenlijke kracht. Nederland Waterstofland.’

Waterstof-hub

Deze week werd overigens ook bekend dat Noord-Nederland een EU-subsidie van 20 miljoen voor waterstofprojecten tegemoet kan zien. Cas König, CEO Groningen Seaports: ‘Met meer dan 30 waterstofprojecten in Noord-Nederland zijn we al hard op weg en zien voor de Nederlandse economie een gouden toekomst met waterstof als duurzame energiedrager. Onze ambitie is zelfs om de waterstof-hub van Nederland te worden. Met ons partnerschap aan Missie H2 zetten we daar vol op in.’

Chemie Park Delfzijl gaat nog meer biostoom inzetten. Dat kan door een extra lijn bij afvalverbrander EEW en uitbreiding van de infrastructuur. Daardoor kunnen de aanwezige bedrijven jaarlijks 100.000 ton CO2-uitstoot reduceren. Bovendien neemt de aanwezige chemie weer minder aardgas af. 

De duurzame stoom wordt geproduceerd door EEW,  Energy from Waste, dat sinds 2010 processtoom levert aan de chemie in Delfzijl. De recente toename volgt op de ingebruikname van een derde afvalverbrandingslijn waarin EEW de afgelopen jaren zeventig miljoen euro investeerde. Het gaat om een capaciteitsuitbreiding van vijftig procent. De bouw is januari 2017 begonnen en is in 2018 afgerond. Horst Bieber, technisch directeur bij EEW Delfzijl: ‘Met de voltooiing van onze derde verbrandingslijn zullen we 576.000 ton afval per jaar behandelen en kunnen we meer dan 1 miljoen megawattuur aan processtoom leveren.’

Aantrekkelijker

De levering is bovendien mogelijk door de aanleg van een nieuwe leiding door Groningen Seaports.  Een uitbreiding van de bestaande infrastructuur voor biostoom. Het chemiepark ontvangt ook sinds een paar jaar biostoom van de nabijgelegen biomassacentrale van Eneco.  Cas König, CEO van Groningen Seaports: ‘De uitbreiding van onze infrastructuur maakt het haven- en industriegebied van Delfzijl aantrekkelijker voor zowel bestaande als nieuwe activiteiten en ondersteunt de duurzame ontwikkeling van regionale industrieën.’

300.000 ton minder CO2

Ook Nouryon, een van de afnemers, is enthousiast. ‘In de afgelopen tien  jaar hebben we het gebruik van aardgas bij onze activiteiten in Delfzijl aanzienlijk verminderd door meer stoom uit afval en biomassa te gebruiken’, zegt Knut Schwalenberg, Managing Director Industrial Chemicals bij Nouryon. ‘Met deze nieuwste stoomvoorraad stoten we 300.000 ton minder CO2 per jaar uit dan in 2013 – dat is gelijk aan de CO2-uitstoot van ongeveer 35.000 huishoudens.’

Twee datacenters in de Groningse Eemshaven worden binnenkort weer in gebruik genomen. De Amerikaanse Data-centerspecialist QTS Realty Trust investeert eerst nog wel vijftien miljoen euro om de datacenters up to date te maken. Dan kan het bedrijf gebruik maken van twee faciliteiten met een gezamenlijke capaciteit van dertig bruto megawatt.

Data-centerspecialist QTS Realty Trust koopt twee operationele datacenters in de Groningse Eemshaven. Het bedrijf kocht deze twee datacenter-assets, waarvan op dit moment in totaal circa dertig bruto megawatt is uitgebouwd voor circa 44 miljoen dollar. QTS verwacht momenteel dat er nog een kapitaalsinvestering van circa vijftien miljoen  dollar nodig is om de beide faciliteiten weer op te starten. Deze bijkomende investering boven op de initiële koopprijs vertegenwoordigt een investering van circa twee miljoen dollar per megawatt, wat aanzienlijk lager is dan de gemiddelde bouwkosten op de Nederlandse markt.

‘De datacenter-sector is in toenemende mate een globale business geworden, met name voor de hyperscale-klanten waar wij op aansturen.’, aldus Chad Williams, bestuursvoorzitter en CEO van QTS. Hyperscalers zijn datacenters die worden gebruikt door één klant. De twee datacenter-assets zijn gelegen in de plaatsen Groningen en Eemshaven.

Nederland is binnen Europa nog steeds een van de topmarkten voor gebruikers van datacenters vanwege de concurrerende nuts- en exploitatiekosten, de beschikbaarheid van duurzame elektriciteitsbronnen, en de nabijheid van uiteenlopende connectiviteitsmogelijkheden naar andere grote Europese markten toe.

Dertig megawatt

De faciliteit in Groningen heeft momenteel een uitgebouwde capaciteit van circa tien bruto megawatt aan vermogen en 4200 vierkante meter aan datacenter-ruimte met verhoogde vloer. De faciliteit Eemshaven, die momenteel leegstaat, is oorspronkelijk aangelegd om één enkele hyperscale-huurder te accommoderen en heeft een uitgebouwde capaciteit van circa twintig bruto megawatt aan vermogen en 10.500 vierkante meter aan datacenter-ruimte met verhoogde vloer.

QTS verwacht in de eerstkomende kwartalen incrementele investeringen te doen voor de herstart van de faciliteit om het datacenter in de Eemshaven vervolgens eind 2019 te kunnen positioneren met verkoopbare capaciteit.

Whitehelm Capital, Groningen Seaports en Royal Vopak kondigen vandaag hun voornemen aan om gezamenlijk te investeren in een 27 megawatt zonnepark. Het zonnepark wordt een van de grootste op dit moment in Nederland.

Het nieuwe zonnepark zal gelegen zijn op negentien hectare grond grenzend aan de Vopak Terminal Eemshaven, land dat momenteel al wordt gehuurd door de terminal. De geproduceerde groene stroom zal beschikbaar worden gemaakt voor lokaal gebruik in Groningen, Vopak-terminals en de algemene elektriciteitsmarkt.

Op basis van de beschikbare energie-infrastructuur worden Groningen en met name de Eemshaven beschouwd als strategische locaties voor de productie en opslag van hernieuwbare energie in Nederland. Dit project geeft Whitehelm, Groningen Seaports en Vopak de mogelijkheid om nieuwe energie-initiatieven in de Eemshaven te verkennen.

Opslag

Wessel Schevernels, voorzitter van Vopak Terminal Eemshaven en Senior Investment Director bij Whitehelm: ‘Whitehelm is verheugd om samen te werken met onze partners van wereldklasse, Vopak en Groningen Seaports, om duurzame investeringsmogelijkheden voor onze investeerders te bieden. Whitehelm hecht veel belang aan verantwoord beleggen en dit nieuwe zonnepark zet onze strategie voort om te investeren in belangrijke lange termijn infrastructuur voor de lange termijn. Vooral de combinatie van duurzame stroomopwekking en langetermijnopslag van strategische voorraden levert een cruciale bijdrage aan de Nederlandse energiemix en ondersteunt de overgang naar een koolstofarme economie.”

Locatie-eis

Groningen Seaports is zeer verheugd over deze groene uitbreiding van de bestaande Vopak Terminal Eemshaven-activiteiten. Cas König, CEO van Groningen Seaports: ‘Dit park draagt bij aan de duurzaamheid van de haven en de reductie van CO2-emissies. Voor ons is lokaal opgewekte groene stroom van eminent belang als locatie-eis voor zowel huidige als toekomstige bedrijfsactiviteiten. We zien steeds vaker dat het aanbieden van hernieuwbare energie bepaalt of een bedrijf onze havens als locatie kiest.’

De definitieve investeringsbeslissing, na ontvangst van relevante vergunningen en subsidies, is voorzien voor het najaar van 2019. Naar verwachting zal het Vopak-zonnepark operationeel zijn in 2020.

De bouw van het zonnepark bij Geefsweer – gelegen tussen Delfzijl en Appingedam – is voltooid en levert sinds afgelopen weekend stroom. Met dit zonnepark kunnen
circa 2.100 huishoudens van duurzame stroom worden voorzien.

Solarfields heeft dit zonnepark – gelegen langs de Holeweg ten zuiden van het Eemskanaal tussen Appingedam en Delfzijl – ontwikkeld. Groningen Seaports heeft de grond beschikbaar gesteld. De bouw van het zonnepark is in november van 2018 gestart en omvat 22.000 panelen. De werkzaamheden zijn geheel volgens planning verlopen.

Het zonnepark is aangelegd op het voormalige baggerspeciedepot ‘Geefsweer’ in de gemeente Delfzijl. Het baggerspeciedepot is ooit aangelegd bij het verdiepen van de haven van Delfzijl en werd  niet meer gebruikt. De grond is in eigendom van Groningen Seaports.

Het zonnepark is landschappelijk ingepast en zoveel mogelijk aan het zicht worden onttrokken door de bestaande depot dijk te gebruiken voor de aangroeit van gras, riet en bomen. De 22.000 panelen hebben een vermogen van 7,8 megawattpiek en leveren jaarlijks zo’n 7.410.000 kilowattuur.

Groningen Seaports is voornemens om op haar industrieterrein Oosterhorn twee zonneparken te ontwikkelen van gezamenlijk dertig hectare. Een belangrijk onderdeel van deze ontwikkeling is dat  bewoners van Delfzijl, Appingedam, Loppersum (DAL) zelf mee kunnen denken over de plannen en mee kunnen delen in de opbrengsten.

Groningen Seaports zal de zonneparken samen met Eneco, Wircon en een samenwerkingsverband van Natuur en Milieufederatie Groningen, de Groninger Energiekoepel en Grunneger Power ontwikkelen.

Inwoners van de toekomstige DAL-gemeente, maatschappelijke organisaties en lokale bedrijven kunnen op meerdere manieren participeren in het zonnepark.  Via de coöperatie(s) in oprichting kunnen zij meedenken over de plannen en delen in de opbrengsten.

Vestigingsfactor

Groningen Seaports heeft in haar Havenvisie 2030 vastgelegd om duurzame energie projecten in haar havengebieden te (laten) ontwikkelen en of hierin te participeren om zodoende het vestigingsklimaat voor nieuwe én bestaande bedrijvigheid te kunnen versterken. In toenemende mate blijkt dat (nieuwe) bedrijvigheid zich hier alleen vestigen of wil blijven als er voldoende groene stroom aanwezig is. Nieuw in deze ontwikkeling is de vroegtijdige participatie van de omgeving.

Projectpartners

Eneco is een ervaren energiebedrijf en ontwikkelt, bouwt en beheert duurzame energieprojecten. Ook Wircon heeft een ruime ervaring in het ontwerpen, realiseren en exploiteren van zonneparken. Het samenwerkingsverband van Natuur en Milieufederatie Groningen, Groninger Energiekoepel en Grunneger Power heeft ervaring met het coöperatief ontwikkelen van duurzame energieprojecten. Zij is er ter ondersteuning van de lokale initiatieven in het gebied, zodat bewoners en lokale bedrijven kunnen meedenken en meeprofiteren.

Beleid gemeente Delfzijl

De zonneparken zijn gelegen op het industrieterrein Oosterhorn van Groningen Seaports in Delfzijl. Daarom vallen de zonneparken niet onder de stop (moratorium) van nieuwe aanvragen van zonneparken op agrarische gronden die de gemeente Delfzijl onlangs heeft uitgesproken.

 

Er wordt gepoogd eind dit jaar de vergunning van dit park verleend te krijgen en de benodigde subsidie duurzame energie aan te vragen.

De stoomleiding tussen AkzoNobel en Eneco Bio Golden Raand krijgt achthonderd meter erbij. Via deze uitbreiding gaat EEW de extra stoom, die zij gaat produceren, leveren aan AkzoNobel op het Chemie Park Delfzijl.

Groningen Seaports heeft de stoomleiding aangelegd, die ook toegankelijk is voor andere partijen. Dit vergroot de aantrekkelijkheid voor (nieuwe) fabrieken die stoom nodig hebben in hun processen en ondersteunt de duurzame ontwikkeling van het haven- en industriegebied in Delfzijl. De voorbereidingen voor deze uitbreiding van het stoomnet zijn inmiddels afgerond en vanaf eind maart kan de aanleg starten. Op dit moment vindt de aanbesteding plaats.

Als alles volgens planning loopt, zal deze uitbreiding in oktober 2018 gereed zijn. Dan worden de installaties van EEW en AkzoNobel aangesloten, zodat deze uitbreiding vanaf december 2018 in gebruik genomen wordt. AkzoNobel neemt voor een periode van twaalf jaar de groene stoom van Eneco af. Daarnaast investeert het verf- en chemieconcern in de noodzakelijke infrastructuur op Chemie Park Delfzijl en biedt hierdoor continuïteit in een van de basisvoorzieningen voor de andere chemiebedrijven op het chemiepark.

 

Foto: De rode lijn geeft het traject weer van de nieuwe stoomleiding tussen EEW en Eneco. De oranje lijn is de bestaande stoomleiding tussen Eneco en AkzoNobel.