SER Archieven - Utilities

De energietransitie wordt steeds concreter. Dit jaar is op diverse terreinen voortgang geboekt naar een meer duurzame energievoorziening. Dat blijkt uit de vierde voortgangsrapportage van het Energieakkoord. Er is meteen werk aan de winkel aangezien de Nationale Energieverkenning constateert dat bij ongewijzigd beleid niet alle doelen worden gehaald.

Onder regie van de SER Borgingscommissie zijn aanvullende afspraken gemaakt over energiebesparing bij de industrie, woningen en kleine kantoren. Die zijn goed voor 22 petajoule besparing. Dat is gelijk aan het verbruik van 330.000 huishoudens.

Dit jaar zijn volgens afspraak in het Energieakkoord de laatste twee van de vijf oude kolencentrales gesloten. In totaal is voor 6600 megawatt aan projecten voor windenergie op land gerealiseerd of in voorbereiding. Provincies en gemeenten gaan extra hun best doen alles op tijd te realiseren. Doel is 6000 megawatt in 2020.

Windenergie op zee is fors goedkoper geworden. Het doel van het Energieakkoord is een kostenreductie van veertig procent. Op basis van recente tenders is al een reductie van 55 procent gerealiseerd.

Opwekken van duurzame energie door particulieren groeit harder dan verwacht. Waar gerekend was op 80.000 huizen met zonnepanelen zijn het er al meer dan 400.000. Ook het aantal lokale energiecoöperaties waar burgers het initiatief nemen groeide van 331 naar 387.

Ed Nijpels, voorzitter SER Borgingscommissie: ‘We zien van steeds meer afspraken nu ook het effect. Soms gaat het sneller dan gedacht. Op andere terreinen gaat het niet altijd soepel. Net als eerdere jaren maken we aanvullende afspraken als dat nodig is om zo de doelen in 2020 te halen. Dit jaar spelen de voornemens uit het regeerakkoord daar ook een rol bij.’

Werk aan de winkel

Er is meteen werk aan de winkel voor de SER Borgingscommissie. De Nationale Energieverkenning (NEV) constateert dat bij ongewijzigd beleid niet alle doelen worden gehaald. Dat gaat met name om de extra energiebesparing van in totaal honderd petajoule in 2020 en de groei van nieuwe banen door de energietransitie.

De SER-Borgingscommissie start met de betrokken partijen de onderhandelingen hierover. Net als voorgaande jaren moet dit leiden tot aanvullende afspraken waarmee de doelen alsnog worden gehaald. Eind dit jaar komt de Borgingcommissie met de uitvoeringsagenda. Daarin wordt duidelijk hoe de ‘tekorten’ uit de NEV zullen worden ingelopen.

Ed Nijpels: ‘In 2013 hebben alle partijen die het Energieakkoord ondertekenden ingestemd met het maken van aanvullende afspraken als uit de NEV blijkt dat het nodig is. De wil is er dus. Over hoe we dat precies zullen doen, starten we de eerste gesprekken met alle partijen inclusief het kabinet.’

Mariëtte Hamer, voorzitter SER: ‘Zodra duidelijk is hoe de verantwoordelijkheden in het nieuwe kabinet zijn verdeeld wil ik snel met partijen bij elkaar komen om te bekijken hoe we een Energieakkoord 2.0 vorm gaan geven.’

 

Als het de industriële grootverbruikers die meedoen aan het MEE-convenant dit jaar niet lukt negen Petajoule energie te besparen, dan wordt de besparing per 1 januari 2018 verplicht. Dit blijkt uit de voortgangsrapportage van de Borgingscommissie Energieakkoord.

De vijf centrale doelen van het Energieakkoord zijn binnen bereik. Dat concluderen de samenwerkende partijen in de Borgingscommissie Energieakkoord in hun Voortgangsrapportage 2016. Eerder dit jaar werd hiervoor een extra pakket maatregelen overeengekomen. De uitwerking van deze maatregelen leidt onder andere tot een verplichte energiebesparing voor de energie-intensieve industrie die ingaat op 1 januari 2018. Daarnaast is er een pakket maatregelen afgesproken voor energiebesparing in de gebouwde omgeving. Marktpartijen, energieleveranciers, netbeheerders en de overheid leggen de afspraken vast in een taakstellend convenant.

Afspraken energie-intensieve industrie

Voor de industrie zijn in het Energieakkoord afspraken gemaakt om tot 23 PJ energie in 2020 te besparen. Uit de NEV 2016, die in oktober is uitgekomen, bleek dat daarvan 12 PJ werd gerealiseerd. Voor de industrie zal worden geborgd dat het doel wordt gerealiseerd door de reeds ingezette intensiveringen. Conform de afspraken van eerder dit jaar heeft de energie-intensieve industrie aangegeven zeker te willen stellen dat de afgesproken energiebesparing van 9 PJ bij de energie-intensieve bedrijven gerealiseerd wordt. De minister van EZ heeft aan de Tweede Kamer gemeld dat per 1 januari 2018 een verplichting zal worden ingevoerd als de 9 PJ nog niet binnen bereik is. Bedrijven die kunnen aantonen dat zij hun bijdrage recent hebben geleverd of zullen gaan leveren, voldoen daarmee al aan hun verplichting.

Convenant energiebesparing

Energiebesparing in de gebouwde omgeving krijgt een extra impuls door een taakstellend convenant tussen marktpartijen, netbeheerders en de overheid. Dit convenant dient een markt voor energiebesparing op gang te brengen en een besparing te realiseren van 10 PJ in 2020.

Indien deze aanpak eind 2018 niet op koers ligt om de doelen te halen, zullen alsnog aanvullende maatregelen worden genomen. Dit kunnen ook meer verplichtende maatregelen zijn bij marktpartijen, al dan niet ondersteund met fiscale maatregelen.

Ed Nijpels, voorzitter van de Borgingscommissie, toonde zich tevreden met de overeenstemming die de 47 partijen van het Energieakkoord hebben bereikt over de uitwerking van de extra maatregelen. ‘Met dit pakket is het stadium van de vrijblijvendheid in de energietransitie definitief gepasseerd. De partijen in het Energieakkoord zijn daar allemaal van overtuigd en zijn daarom ook bereid daar waar noodzakelijk verplichtende maatregelen te nemen. Dat is ook dringend noodzakelijk omdat het Klimaatverdrag van Parijs nog geweldige sprongen op energieterrein van Nederland vraagt. Bij de kabinetsinformatie 2017 zijn daarvoor doorbraken nodig’, aldus Nijpels.

Maatschappelijke dimensie

De voorzitter van de Borgingscommissie dringt er in zijn aanbiedingsbrief bij het kabinet op aan nog voor de formatie de mogelijkheid van een extra windpark op zee voor 2023 te onderzoeken. Hij vraagt ook om bijzondere aandacht voor de maatschappelijke dimensie en de vergroting van het draagvlak in de samenleving. “Voor de maatschappelijke acceptatie is het van groot belang de lusten en de lasten eerlijk te verdelen,” aldus Nijpels.

Doelen binnen bereik

Van de vijf doelen van het Energieakkoord lagen drie al op koers: het aandeel hernieuwbare energie in 2023 op 16 procent, een besparing van het energieverbruik met gemiddeld 1,5 procent per jaar en een werkgelegenheidsgroei van ten minste 15.000 extra banen. Op basis van de resultaten uit de Nationale Energieverkenning 2015 (NEV) hebben de partijen van het Energieakkoord eerder dit jaar een extra pakket maatregelen afgesproken. Voor de twee doelen – 100 petajoule (PJ) energiebesparing en 14 procent hernieuwbare energie in 2020 – zijn in de Voortgangsrapportage 2016 extra maatregelen uitgewerkt. Hiermee komen alle vijf doelen voor 2020 en 2023 binnen bereik.

Evaluatie

2016 is een cruciaal jaar geweest voor de Borgingscommissie Energieakkoord. De contouren van de uitvoering worden steeds meer zichtbaar. Daarnaast is ook het systeem van de borging onder de loep genomen. Uit deze evaluatie blijkt onder meer het belang van de continuïteit op het gebied van energietransitie. Met het Energieakkoord is een onomkeerbaar proces in gang gezet naar een duurzame energievoorziening en meer duurzame groei.

Dynamiek

De Borgingscommissie constateert in de Voortgangsrapportage 2016 dat rondom de energietransitie een nieuwe dynamiek in de samenleving is ontstaan. Zowel bedrijven als particulieren komen met initiatieven. Dat bleek onder meer tijdens de Klimaattop in oktober. Met deze nieuwe initiatieven kunnen partijen substantieel bijdragen aan de realisatie van de doelen van het Energieakkoord, waardoor de realisatie mogelijk hoger uitvalt dan nu is voorzien. Begin 2017 volgen gesprekken met initiatiefnemers.

Meer informatie op: energieakkoordser.nl