Tata Steel Archieven - Utilities

De directie van Tata Steel Nederland heeft met volledige steun van de raad van commissarissen en het moederbedrijf uit India besloten om volop te koersen op de productie van groen staal via de waterstof route. Deze route is volgens Tata Steel niet alleen goed voor het klimaat door CO2 reductie, maar heeft ook de meeste voordelen voor de omgeving. Daarmee laat Tata de CCS route los en speelt blauwe waterstof geen rol meer. De vraag is dan ook of daarmee een streep wordt gezet onder het Athos-project.

Tata Steel heeft al eerder uitgesproken om in 2030 een significante CO2 reductie te willen bereiken. Hiervoor zijn, samen met FNV, verschillende scenario’s onderzocht. Uit een tussenrapport blijkt dat zowel de CCS route waarin de CO2 wordt afgevangen en opgeslagen, als de waterstofroute technisch haalbaar zijn. Het besluit van vandaag zal tot gevolg hebben dat het bedrijf zich voor een vervolgfase enkel nog op de waterstofroute zal richten. Om deze koerswijziging te kunnen realiseren, is steun van de landelijke en regionale overheid onontbeerlijk. Daarbij gaat het om subsidies, het aanleggen van infrastructuur voor transport van waterstof en het afgeven van de benodigde vergunningen.

Groen staal

Hans van den Berg, directievoorzitter Tata Steel Nederland: ‘Onze samenleving is gebouwd op staal: we wassen in staal, we eten uit staal, we wonen in staal en we rijden in staal. Het behoud van een eigen staalsector is belangrijk voor Nederland en de energietransitie. Dit is alleen mogelijk als we op een verantwoorde en duurzame manier staal maken, waarbij wij de impact op onze leefomgeving zo snel mogelijk verder verminderen. Dat doen wij via een radicale koerswijziging naar waterstof. Dat doen we niet alleen omdat dit goed is voor het klimaat, maar juist ook omdat deze oplossing ook het beste is voor de omgeving. We gaan in IJmuiden nieuwe innovatieve technieken toepassen om op een andere manier staal te maken. Binnen acht jaar ziet het er hier heel anders uit. Minder schoorstenen en andere installaties. Om zo snel mogelijk te kunnen overgaan naar staalproductie via de waterstofroute, pleiten wij ervoor om samen met de overheid en omwonenden hierin op te trekken: op weg naar groen staal in een schone omgeving.’

Tata Steel CEO T.V. Narendran ziet de site in IJmuiden als voorbeeld voor de andere staalproductiesites van het bedrijf.  En zegt volledig achter het besluit te staan.

Waterstof via DRI

De weg naar de waterstof route wordt bereikt via de inzet van de zogenaamde direct reduced iron (DRI) technologie. Dat is een technologie waarmee ijzer wordt gemaakt op basis van aardgas of waterstof, uitgevoerd in combinatie met een of meer elektrische vlamboogovens. Het Zweedse SSAB produceerde onlangs nog de eerste kilo staal via deze methode.

Waar Tata de waterstof vandaan gaat halen, is nog niet duidelijk. Het bedrijf schets wel een scenario waar het eerst aardgas zal inzetten als brandstof dat ze geleidelijk aan kan aanvullen met waterstof. Gezien het feit dat Tata de CCS route los laat, zal blauwe waterstof geen rol meer spelen. De vraag is dan ook of daarmee een streep wordt gezet onder het Athos-project.

Vervolgtraject

De komende periode zal Tata Steel gebruiken om in gesprek te gaan met alle betrokken stakeholders om deze route verder uit te werken. Ook zal de nog lopende haalbaarheidsstudie worden gebruikt om de DRI technologie nog verder te onderzoeken. Dat gaat dan om elementen als: economische evaluatie, werkgelegenheid, impact op overige emissies, zoals NOx, geur, stof en geluid.

De waterstof route gaat hand-in-hand met de acties uit Roadmap Plus, waarvoor Tata Steel zich ondertussen volledig blijft inzetten. Hier gaat het om het realiseren en versnellen van de maatregelen die gericht zijn op het verminderen van de overlast en emissies voor de omgeving.

 

Na het nieuws over de rechtszaak tegen Tata Steel in Velsen-Noord meldt de staalreus zijn roadmap 2030 naar voren te halen. Met een extra investering van driehonderd miljoen euro in Roadmap Plus zegt Tata de geurbelasting en stofneerslag in twee jaar fors te reduceren.

Het maatregelenpakket Roadmap Plus – 300 miljoen extra investering – leidt in twee jaar tot afname van geurbelasting met circa 85 procent en rond de 65 procent minder stofneerslag door Tata Steel in de omgeving van de staalfabriek. De Roadmap Plus wordt versneld uitgevoerd: Tata Steel Nederland (TSN) rondt de projecten in 2023 af, met uitzondering van de DeNOx- en ontstoffingsinstallatie die in 2025 in bedrijf gaat.

Deze concrete resultaten volgen uit nadere uitwerking en berekening van het effect van de Roadmap Plus. Ook na 2023 zullen de maatregelen tastbare resultaten hebben op de vermindering van door omwonenden ervaren overlast.

Met de Roadmap Plus kondigde TSN in december aan haar acties te intensiveren met een aantal nieuwe maatregelen en versnelling van milieuprojecten in de Roadmap 2030. Verdere analyse en uitwerking leert dat het maatregelenpakket in 2023 leidt tot vermindering van hinder door geur, stof en geluid.

Rechtszaak

Omwonenden van Tata Steel in IJmuiden stapten onlangs naar de rechter om de staalfabriek aan te klagen. Advocaat Bénédicte Ficq deed namens 1100 mensen en acht stichtingen aangifte tegen het bedrijf.

Stof

De Roadmap Plus bevat nieuwe maatregelen in de aanpak tegen stofverspreiding. Een belangrijke maatregel in het verminderen van het zichtbare stof is het beperken van stofverwaaiing bij de opslagen en bij het overstorten op transportbanden in het grondstoffengebied. Dit doet TSN door het bouwen van stofschermen en het overkappen van de bunkers van de Hoogovens en de grondstoffenaanvoer hiernaartoe. Ook het overkappen van het koelproces van converterslak levert hieraan een belangrijke bijdrage. In 2023 verwacht TSN hiermee de stofneerslag in de directe omgeving – in vergelijking met 2021 – met circa 65 procent te verlagen.

Geur

De geurbronnen met een grote impact op de omgeving zijn Kooks- en Gasfabriek 2 (KGF2), de droogstandinstallatie bij de Staalfabriek en Beitsbaan 22 bij de Koudbandwalserij. Tata Steel neemt ook extra maatregelen binnen de Roadmap Plus. Zo voert TSN versneld verbeteringen door bij de KGF2, waaronder aanpassingen van de mechanische afdichting en verlaging van de ovendruk van de 108 kookskamers. Deze projecten zijn inmiddels gestart. Een andere nieuwe maatregel bij de aanpak tegen geur is het installeren van een nieuwe dampwasser bij Beitsbaan 22. Door het totaalpakket aan geurmaatregelen verwacht Tata Steel een vermindering van geurbelasting voor de directe woonomgeving tot ongeveer 85 procent in 2023.

DeNOx en overige maatregelen

Een groot project binnen de Roadmap Plus is de realisatie van een DeNOx- en ontstoffingsinstallatie bij de Pelletfabriek. Naast het verminderen van stikstofoxiden met circa 30 procent (NOx) wordt ook 35 procent minder fijn stof en 55 procent minder zware metalen uitgestoten. Met dit project is een investering van 150 miljoen euro gemoeid.

Door diverse maatregelen tegen de uitstoot van Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) realiseert TSN tegen 2023 ook een reductie van circa 30 procent in de uitstoot van Polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK).

De Tweede Kamer riep met de motie Moorlag het ministerie op om maximaal te bevorderen dat de Nederlandse staalindustrie kan blijven innoveren en verduurzamen. De afspraken over de CO2-reductie tussen de Rijksoverheid en Tata Steel zijn nu vastgelegd in een expression of principles .

Tata Steel Nederland staat voor een grote verduurzamingsopgave, zowel op het gebied van CO2-reductie als op het gebied van milieu en overlast voor de omgeving. Het staalbedrijf maakte al eerder afspraken met de Rijksoverheid over CO2-reductie. In overleg met EZK scherpte het bedrijf  haar plannen verder aan. De staalproducent streeft er naar om in 2030 jaarlijks vijf megaton CO2-uitstoot minder uit te stoten. Dit gaat een flinke stap verder dan de proportionele bijdrage van Tata Steel aan het Klimaatakkoord.

CCS en blauwe waterstof

Ondertussen diende Tata Steel een notitie in bij de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. Daarin staan de plannen voor CCS-project Athos. De notitie zal via de Omgevingsdienst ter inzage worden gepubliceerd. Het project kan leiden tot een aanzienlijke vermindering van de CO2  uitstoot van de  staalfabriek in IJmuiden. Het project behelst afvang van CO2 vanuit de Hoogovens en opslag daarvan in lege gasvelden op zee, meer dan 50 kilometer vanaf de kust.

Bovendien wil het staalbedrijf zijn restgassen inzetten voor de productie van jaarlijks 100.000 ton waterstof. De CO2 die hierbij overblijft zal ook worden opgeslagen. Het blauwe waterstofgas kan men inzetten voor de productie van staal of worden geleverd aan een nationaal toekomstig waterstofnet.

Vijf miljoen ton CO2

Als de plannen worden goedgekeurd en de benodigde financiering wordt overeengekomen, zou dit leiden tot veertig procent reductie van de CO2 uitstoot van Tata Steel IJmuiden in 2030. Dit staat gelijk aan vijf miljoen ton minder uitstoot per jaar. Het zou ook een belangrijke stap zijn richting de CO2 neutrale ambitie van Tata Steel in Europa uiterlijk in 2050. Het bedrijf heeft daarbij wel financiële en regelgevende steun nodig van de overheid.

Omgeving

Tegelijkertijd investeert Tata Steel in een betere lokale leefomgeving. Hier zijn al grote stappen gezet, zoals de hal waarin de slak wordt verwerkt waardoor de uitstoot van grafiet niet meer voorkomt. Ook kondigde het staalbedrijf een aanvullend milieu investeringspakket aan van 300 miljoen euro.

Europese fondsen

De voornemens van Tata Steel Nederland voor CO2-reductie zijn ambitieus en passen binnen de doelen van het Klimaatakkoord om te sturen op kostenefficiënte CO2-reductie. Tegelijkertijd is ook duidelijk dat de CO2-reductieplannen niet kunnen worden gehaald zonder dat aan enkele belangrijke randvoorwaarden wordt voldaan. Daarom zet het kabinet zich in om knelpunten op het gebied van bijvoorbeeld infrastructuur en vergunningverlening die noodzakelijk zijn voor de CO2-reductie weg te nemen. Ook denkt de Rijksoverheid mee over mogelijkheden om de nodige investeringen financieel mogelijk te maken met de bestaande fondsen, zowel nationaal als Europees.

Waarnemend Directievoorzitter Hans van den Berg en Directeur Duurzaamheid Annemarie Manger van Tata Steel Europa reageren op het aangekondigde waterstofproject van concurrent SSAB (Hybrit). De staalfabrieken in IJmuiden zien meer in het afvangen en opslaan of nuttig inzetten van CO2 (CCUS). ‘De Zweden hebben nu eenmaal meer duurzame stroom beschikbaar, terwijl wij de Noordzee kunnen inzetten voor CCS.’

Manger: ‘Waterstoftechnologie is veelbelovend om de CO2 emissies in de staalindustrie terug te brengen. Over dit onderwerp is afgelopen periode veel geschreven en horen we veel verschillende meningen. Feit is dat op dit moment de waterstoftechnologie nog onvoldoende ontwikkeld is om de klimaatdoelstellingen van 2030 te halen. In Nederland is vooralsnog onvoldoende groene waterstof beschikbaar om aan de vraag van de samenleving te voldoen. Wij moeten ons daarom niet blind staren op de ‘heilige graal’ genaamd waterstof, maar alle technologieën gebruiken om de CO2-uitstoot te verminderen.

Daarom legt Tata Steel de focus op ‘Carbon Capture, Utilisation and Storage (CCUS: het afvangen, gebruiken en opslaan van CO2). Om zo snel mogelijk aan het 2030-doel te kunnen voldoen, beginnen wij met het afvangen en opslaan van CO2. Opslag is een tijdelijke maatregel. Samen met andere sectoren kijken wij hoe wij onze procesgassen in kunnen zetten als grondstof voor nieuwe producten.

Direct gelegen aan de Noordzee biedt de regio voldoende mogelijkheden voor de aanleg van een CO2-infrastructuur. We kunnen op relatief korte termijn al beginnen met CCS. De voorbereidingen zijn al gestart om vanaf 2027 de CO2 af te vangen vanuit de hoogovens. De opslag gebeurt uitsluitend in lege gasvelden onder de Noordzee op minimaal vijftig kilometer van de kust. Op ons eigen terrein komt een afvanginstallatie met een koppeling naar transport leidingen richting de Noordzee.’

Athos

Tata Steel is een partner in het consortium van Athos, dat voorziet in de aanleg van een basis transportinfrastructuur in het Noordzeekanaalgebied, om het gebruik of de opslag onder de Noordzee van CO2 mogelijk te maken.

Van den Berg: ‘Samen met Athos is het mogelijk om al vóór 2030 grote hoeveelhedenCO2 emissies af te vangen, op te slaan en te hergebruiken. Met waterstof zal de CO2-reductie pas een tiental jaren later mogelijk zijn. Elke ton CO2 die nu wordt bespaard, helpt alle volgende jaren al om de opwarming op de aarde te beperken.

Dat neemt niet weg dat waterstof een sleutelrol zal spelen in de transitie naar duurzame staalproductie. Zeker zodra hernieuwbare energie, geproduceerd door windmolenparken op zee, in grote hoeveelheden beschikbaar is. Maar er moet nog wel heel wat water door de Rijn voordat dit echt serieus op grote industriële schaal uitgerold kan worden. De techniek is er gewoon nog niet op industriële schaal.’

Zes gigawatt

Manger: ‘Het Zweedse project waar Frans Timmermans terecht zo enthousiast over is, levert een eerste, kleine proeffabriek op in 2025. Het behoeft geen betoog dat Tata Steel zelf met het bestaan van één proeffabriek in Zweden niet aan de ambities van het klimaatakkoord in 2030 kan voldoen. Immers, een Zweedse proeffabriek vermindert geen emissies in IJmuiden.

Daarnaast is voorlopig niet voldoende groene waterstof beschikbaar. Om ons staal te maken op basis van waterstof in plaats van kolen – onze lange termijn ambitie – zou het jaarlijkse elektriciteitsverbruik van Tata Steel alleen al toenemen met 28 terawatt per jaar. Dan zouden we zes gigawatt aan windcapaciteit nodig hebben. Dat is zo’n zeventig procent van de geplande windmolenparken in Nederland in 2030. Het is niet realistisch te veronderstellen dat verreweg het merendeel van de windcapaciteit en waterstof naar Tata Steel zal gaan.’

Heilige graal

Van den Berg: ‘Kortom, de ‘heilige graal’ is niet waterstof, maar zijn alle mogelijke technologieën tezamen. Alle staalbedrijven kijken naar de mogelijkheden die hen, gegeven hun ligging en configuratie, het beste past. In Zweden kijkt men vooral naar waterstof omdat er veel goedkope hernieuwbare elektriciteit is, via waterkracht en nucleair. In Noordzeelanden kijkt men naar CCS. Dat doen het Verenigd Koninkrijk, Nederland, maar ook België en Frankrijk.

Zo werken we binnen Europa allemaal aan de meest geschikte oplossingen om op de lange termijn  én duurzaam, én innovatief én concurrerend te blijven. Dat levert tevens welvaart en werkgelegenheid op. Het is belangrijk om niet op halve kracht te varen, maar alle zeilen bij te zetten. Anders halen we de eindstreep niet.’

Lees ook dit artikel over de verduurzamingsplannen van de staalindustrie

Athos is het gezamenlijke CCUS-project van Gasunie, EBN, Port of Amsterdam en Tata Steel gericht op afvang, transport, opslag en hergebruik (CCUS) van CO2 in de Noordzeekanaalregio. Het heeft in november 2019 een uitvraag gedaan naar mogelijk geïnteresseerde klanten en CO2-opslagpartners. Hierop zijn ruim voldoende reacties gekomen.

De reacties bieden voor Athos een positief perspectief voor de uitwerking van het CCUS-project en de vervolgstudies voor de opslaglocaties. Een haalbaarheidsstudie voor Athos liet geen technische belemmeringen zien voor afvang, hergebruik en opslag van CO2. De projectorganisatie heeft ook de interesse van partijen voor deelname aan het project gepolst. Dit is gebeurd via twee verschillende uitvragen.

De Request for Information (RFI) betrof informatie over geschikte locaties voor CO2-opslag onder de Nederlandse Noordzee op 3 tot 5 km diepte en het leveren van diensten daarin. Bij de Expression of Interest (EoI) was de vraag welke partijen gebruik zouden willen maken van het CO2 transport- en opslagnetwerk. Hierop hebben partijen gereageerd die CO2 willen leveren voor opslag en partijen die CO2 willen afnemen voor gebruik.

Diverse opties

De projectorganisatie van Athos is erg tevreden over de reacties. Zij worden betrekken bij de verdere onderzoeksfase, die momenteel loopt. Tijdens deze fase worden diverse opties voor opslaglocaties, infrastructuur en verbindingen nader onderzocht.

CO2-opslag en -hergebruik is een van de weinige manieren waarmee de industrie op korte termijn grote hoeveelheden CO2 tegen relatief lage kosten kan reduceren. CCUS is daarom een belangrijk onderdeel in het behalen van de doelen van het Nederlandse Klimaatakkoord. Athos kan hier een belangrijke bijdrage aan leveren.

 

Bij Tata Steel is de eerste duurproef van zes maanden gestart met HIsarna, hét duurzame alternatief voor het hoogovenproces.

Met deze doorbraaktechnologie kan de hoeveelheid energie en de CO2-uitstoot van een staalbedrijf met minimaal twintig procent worden gereduceerd. In combinatie met afvang en opslag van CO2 kan de uitstoot daarvan met minimaal tachtig procent worden gereduceerd. Na deze duurtest breekt de volgende fase aan van het ontwerpen, bouwen en testen van een HIsarna-installatie op industriële schaal. HIsarna is bij Tata Steel in IJmuiden bedacht en wordt op de site ontwikkeld en getest. Sinds kort is Tata Steel honderd procent eigenaar van de rechten op de HIsarna-technologie. Het is op dit moment de meest kansrijke technologie om de staalindustrie wereldwijd structureel te verduurzamen.

Hightech aan zee

‘Onze nieuwe regering heeft grote ambities als het gaat om het realiseren van een innovatieve circulaire economie die geen CO2 uitstoot’, aldus Theo Henrar, directievoorzitter Tata Steel Nederland BV. ‘Tata Steel in IJmuiden behoort nu reeds tot de absolute top van meest duurzame staalbedrijven in de wereld, met een zo laag mogelijke uitstoot en energiegebruik. Voor een significante verdere verlaging heeft de staalindustrie een doorbraaktechnologie nodig. HIsarna is deze technologie en vormt het begin van een nieuwe industriële revolutie, waarin CO2-reductie en circulariteit centraal staan.’

HIsarna is een van de paradepaardjes van het staalbedrijf in IJmuiden. ‘Het is hier hightech aan zee. Zodra de technologie commercieel beschikbaar is, kan HIsarna wereldwijd worden toegepast. En deze revolutionaire technologie leent zich uitstekend voor het afvangen en opslaan van CO2. Tot op heden is er echter nog geen project gerealiseerd op dat gebied. HIsarna zou daar verandering in kunnen aanbrengen. En door onze ligging aan de kust ligt het voor de hand om de CO2 op te slaan in gasvelden op zee’, aldus Henrar.

HIsarna versus hoogoven

In het traditionele hoogovenproces worden ijzererts en kolen eerst voorbewerkt tot grote brokken om in de hoogoven te kunnen worden gestapeld. Bij HIsarna is die voorbewerkingsstap niet langer nodig: ijzererts en kolen worden in poedervorm in een reactor geïnjecteerd om vloeibaar ruwijzer te maken. Doordat een volledige processtap kan vervallen, wordt er twintig procent minder energie gebruikt en twintig procent minder CO2 uitgestoten. Tata Steel heeft dan maar één fabriek nodig om vloeibaar ruwijzer te maken, met slechts één schoorsteen.

Doordat de HIsarna-installatie nagenoeg zuivere CO2 produceert kan die relatief eenvoudig worden afgevangen en opgeslagen, bijvoorbeeld in lege gasvelden op de Noordzee. Bij toepassing van CCS komt HIsarna zelfs tot een CO2-reductie van minimaal tachtig procent en een fabriek zonder schoorstenen. De R&D-afdeling van Tata Steel heeft laten zien dat HIsarna werkt. Er is zelfs al staal geproduceerd van ruwijzer uit de HIsarna-installatie.

Emissies

HIsarna leidt ook tot lagere emissies van fijn stof, zwaveldioxide en stikstofoxide. Verder kan in een HIsarna-installatie schroot worden gerecycled en kunnen meer bijproducten van het staalproductieproces worden heringezet. Daarbij is het met HIsarna ook nog eens mogelijk stoffen als zink terug te winnen uit het proces.