NAM Archieven - Utilities

Mijnbouwondernemingen in Nederland moeten meer aandacht besteden aan veiligheid na het sluiten van een winningslocatie. Dat stelt Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) in haar jaarverslag van 2019.

Energiewinning gaat met risico’s gepaard: tijdens de winning, maar ook na afloop van de winning. Tijdens de energiewinning nemen ondernemingen de eisen die aan hen worden gesteld serieus. Ze besteden veel energie aan de veiligheid en de bescherming van het milieu. Volgens SodM blijkt die aandacht in de nazorgfase echter niet altijd voldoende.

In Limburg beweegt bijvoorbeeld de bodem nog steeds plaatselijk door steenkoolwinning uit het verleden. En in Groningen blijven aardbevingen ook voorkomen na het stoppen van de gaswinning. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat de stabiliteit van afgesloten zoutcavernes in de diepe ondergrond in de verre toekomst niet vanzelfsprekend is.

In 2019 vroeg SodM meer aandacht voor de lange termijn-nazorg van gasvelden, zoutcavernes en de steenkolenwinning. In 2020 gaat SodM daarmee door. Het is nu belangrijk, omdat nieuwere, duurzamere energiebronnen zoals geothermie en windenergie op zee een flinke vlucht nemen. De veiligheid voor de mens en de bescherming van het milieu moeten ook in de nazorgfase in deze nieuwe sectoren voldoende zijn geborgd.

Nu we in de toekomst van het gas af moeten en er al steeds minder gas uit het Groningen-veld mag worden geproduceerd, is de NAM bezig om zich te heroriënteren als energiebedrijf. Er wordt onder andere gekeken naar geothermie en waterstof. Binnen twee tot drie jaar gaat industriële geothermie plaatsvinden. Dat vertelde directeur Johan Atema deze week tijdens een bijeenkomst in Den Helder.

Zolang het mogelijk is, wil NAM gas blijven produceren. ‘Gas is nog lang nodig. Maar ook in de toekomst willen we een energiebedrijf blijven en kijken hoe we Nederland kunnen blijven voorzien van energie.’ Het bedrijf richt zich daarbij niet alleen op gas, maar kijkt naar alternatieven.

Directeur Johan Atema.

Geothermie

Zo wordt onderzocht of platforms in de Noordzee kunnen worden gebruikt om met behulp van windenergie groene waterstof te maken. Verder is het bedrijf bezig met geothermie, waarbij bestaande warmte uit aardlagen op dieptes tussen de vijfhonderd en vierduizend meter wordt gewonnen. Atema: Wij kunnen dit, want we hebben de knowhow voor geothermie. Wij kunnen grote complexe technische projecten aan en we kunnen zelf funding doen. Er zijn al licenties aangevraagd voor industriële geothermie. Dat gaat binnen twee tot drie jaar plaatsvinden.’ Volgens de directeur lijkt Zuid-Holland het meest veelbelovend op het gebied van geothermie.’

Volgens Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) moet de gasproductie in Groningen flink omlaag in verband met de veiligheid van de inwoners van Groningen. Voor de provincie is code rood afgegeven, het hoogste alarmeringsniveau. SodM gaat de komende twee weken bepalen met hoeveel en hoe de gasproductie moet worden verminderd. Hierover wordt een advies gegeven aan minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat, die uiteindelijk beslist wat er met de gasproductie moet gebeuren.

Na de aardbeving maandag in Zeerijp moest de NAM binnen 48 uur met een evaluatie en maatregelen komen. In haar rapport van woensdag gaf de gaswinner aan dat de gaskraan verder dichtgedraaid moet worden enkel voor de veiligheidsbeleving van de inwoners van Groningen. Volgens SodM kun je niet stellen dat er verder geen concrete veiligheidsrisico’s zijn. In haar maatregelen stelt de NAM voor een aantal clusters in te sluiten. SodM gaat kijken of dit voldoende en de juiste clusters zijn om de seismische risico’s in het Loppersum-veld te verminderen.

Gevolgen huishoudens

De NAM stelt ook voor de jaarlijkse productie van het Groningenveld te verlagen, maar geeft hierbij niet concreet aan met hoeveel. SodM gaat onderzoeken hoe hoog deze vermindering concreet moet zijn en of er specifieke clusters zijn waar de productievermindering het meeste effect heeft. Daarnaast onderzoekt SodM in welke mate vlakke productie noodzakelijk is – zowel per cluster als regionaal, vanuit het perspectief van de veiligheid.

Het terugdraaien van de gaswinning heeft eventueel gevolgen voor de levering van gas aan bedrijven en huishoudens. Het advies van SodM zal daar geen rekening mee houden maar alleen gebaseerd zijn op veiligheidsoverwegingen. Het is vervolgens aan de minister om zo nodig een afweging te maken tussen veiligheid en leveringszekerheid. De minister beslist uiteindelijk wat er met de gasproductie in Groningen moet gebeuren.

De minister van Economische Zaken en Klimaat moet een nieuw besluit nemen over de gaswinning in Groningen. Zijn eerdere besluit om de komende vijf jaar 21,6 miljard kubieke meter per gasjaar te winnen, heeft hij niet goed onderbouwd. Dat oordeelt de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State in een uitspraak van vandaag.

De minister heeft het risico voor de mensen in het aardbevingsgebied niet genoeg betrokken in zijn motivering. Hij heeft ook niet gemotiveerd waarom de leveringszekerheid als ondergrens is genomen voor de hoeveelheid te winnen gas, ondanks de onzekerheid over de gevolgen. Bovendien heeft hij niet duidelijk gemaakt welke maatregelen mogelijk zijn om de behoefte aan gas te beperken. De minister krijgt een jaar de tijd om een nieuw, beter onderbouwd besluit te nemen. Tot die tijd ligt de gaswinning niet stil. De Afdeling bestuursrechtspraak heeft in de uitspraak bepaald dat de NAM in de tussenliggende periode gas mag blijven winnen. Totdat er een nieuw besluit ligt, mag de NAM het komende jaar 21,6 miljard kubieke meter gas winnen.

Instemmings- en wijzigingsbesluit vernietigd

De Afdeling bestuursrechtspraak heeft zowel het instemmingsbesluit van de toenmalige minister van Economische Zaken van september 2016 als zijn wijzigingsbesluit van mei 2017 vernietigd. Bij dat laatste besluit stond hij toe dat de NAM de komende jaren 21,6 miljard kubieke meter gas per jaar mag winnen uit het Groningenveld. Tegen beide besluiten waren ruim twintig bezwaarmakers in beroep gekomen, waaronder de Groninger Bodem Beweging, individuele burgers, het college van gedeputeerde staten van Groningen en diverse Groningse gemeenten.

Dankzij een duurzaam energiesysteem kan er op platforms van NAM en Shell UK schoner aardgas worden geproduceerd. Het energiesysteem met zonnepanelen wordt in november geïnstalleerd Daarmee kan tegen lagere kosten en met minder CO2-uitstoot meer aardgas worden geproduceerd.

Dankzij een duurzaam energiesysteem kan er op platforms van NAM en Shell UK schoner aardgas worden geproduceerd. Het energiesysteem met zonnepanelen wordt in november geïnstalleerd op het Engelse platform Leman Echo op de Noordzee. Daarmee kan tegen lagere kosten en met minder CO2-uitstoot meer aardgas worden geproduceerd.

Omdat de grotere gasvelden op de Noordzee inmiddels leeg geproduceerd zijn, werken NAM en Shell UK voortdurend aan innovaties en kostenbesparingen om uit steeds kleinere gasvelden op zee aardgas te kunnen winnen. Platforms worden vereenvoudigd tot onbemande platforms, gasbehandelingsinstallaties verwijderd en het aardgas wordt, voor het aan land komt, alleen nog op centraal gelegen platforms behandeld.

 

Zonnepanelen
Van de platforms in Engeland, die soms wel veertig jaar oud zijn, wordt vrijwel alles verwijderd en blijft vaak alleen nog een dek met productieputten over. Om aardgas uit deze putten te kunnen produceren is elektriciteit nodig. Technologiebedrijf Vonk uit Coevorden, ontwikkelde hiervoor een compleet nieuw energiesysteem.

Het hybride powersysteem bestaat uit 152 zonnepanelen en slechts drie containers met geavanceerde technologie, inclusief een unit voor energieopslag. Naar verwachting draait een platform met dit nieuwe systeem 85 procent van de tijd op zonne-energie.

 

Zelfvoorzienend
Om het platform ook tijdens de donkere wintermaanden, via een aggregaat, van stroom te blijven voorzien, is ‘slechts een zeer geringe hoeveelheid diesel is nodig’. Een platform blijft met het systeem langer in bedrijf, heeft minder storingen aan installaties en produceert aardgas tegen lagere kosten. Het systeem is zelfvoorzienend, zelfsturend en voldoet aan de strenge eisen voor offshore-mijnbouwinstallaties. Slechts eenmaal per jaar vaart het onderhoudsschip de Kroonborg langs voor onderhoud.

NAM en Shell UK werken in de uitvoeringsorganisatie ONEgas samen aan de gaswinning op de Zuidelijke Noordzee. Deze organisatie wordt aangestuurd vanuit Assen. Aan Nederlandse kant van de Noordzee heeft ONEgas 23 platforms, waarvan 15 onbemand. Aan de Engelse kant zijn dit 21 platforms, waarvan 19 onbemand. In Den Helder en Bacton komt het aardgas aan wal, waarna het met gasbehandelingsinstallaties gereed wordt gemaakt voor eindgebruik.