Nyrstar Archieven - Utilities

Met de overname door Trafigura, krijgt Nyrstar de financiële slagkracht die het nodig heeft om zijn processen te blijven stroomlijnen en verduurzamen. Vice President European Operations Guido Janssen ziet dan ook een rol weggelegd voor het zinkbedrijf als leverancier van flexcapaciteit. De eenzijdige keuze van de Nederlandse overheid om compensatie voor de CO2-opslag op elektriciteit vooralsnog af te schaffen, helpt daar niet bij.

De Zink, noemen de inwoners van Budel-Dorplein liefkozend de fabriek van Nyrstar in het plaatsje in Brabant. De zinksmelterij kent dan ook een bijna 130 jaar lange historie met de afgelopen jaren veel onzekerheden over het voortbestaan. Nieuwe aandeelhouder Trafigura investeerde recent onder meer twintig miljoen euro in de vernieuwing van de gasbehandelingsinstallatie in Budel. En zo’n dertig miljoen euro in de bouw van een 25 megawatt batterij op de site in het Belgische Balen.

Guido Janssen gaf leiding aan zowel de site in Balen als Budel en is inmiddels als Vice President European Operations verantwoordelijk voor alle Europese en Noord-Amerikaanse smelters van Nyrstar. Janssen toont zich gedurende het gesprek als een zeer betrokken en gepassioneerde voorstander van efficiënte en duurzame productie. Een houding die de sites helpt om continu te verbeteren. Om dieper te kunnen ingaan op hoe hij dat doet, is wel enig inzicht nodig in de wereld van zink.

Schoonschrapen

Janssen: ‘Ons proces begint bij zinkerts dat in mijnen wordt gewonnen en zinkoxides die vrijkomen bij het recyclen van staal. Voor wat betreft deze hele grondstoffenketen is responsible sourcing voor ons de sleutel. In vier stappen werken we de ruwe grondstoffen op tot blokken zink met klantspecifieke legeringen. Specifiek voor de productie van zink is dat je een heel mooie warmtebalans hebt. De eerste stap, het verbranden van het zinkconcentraat en zinkoxide, is namelijk een exotherm proces. De twee wervelbedovens draaien volcontinu. Pas als we ze eens in de vijf jaar in onderhoud nemen, hoeven we ze weer op te stoken. Het surplus aan warmte uit dit proces, zetten we om in stoom en gebruiken we in het tweede proces. In die tweede stap wordt het zogenaamde roostgoed omgezet in zinksulfaat. Daarna kan het zink verder worden gezuiverd en gescheiden van waardevolle bijproducten zoals nikkel, kobalt, lood, zilver en goud. De derde stap is een elektrochemisch proces waarbij aluminium kathodeplaten onder spanning worden gezet waaraan het zink zich gaat hechten. De loden anode produceert dan zuurstof.’

In 22 uur hecht alle zink uit de oplossing zich aan de platen en kunnen ze worden schoon geschraapt. Daarna smelt men het pure zink opnieuw en wordt het in blokken gegoten tot puur zink en zinklegeringen.

‘Als een hogere CO2-prijs een prikkel moet zijn om meer groene stroom te gebruiken, dan zal dat helaas geen effect hebben.’

Guido Janssen, Vice President European Operations Nyrstar

CO2-belasting

Hoewel er bij de productie van zink bijna geen CO2 vrij komt, betaalt Nyrstar wel een hoge CO2-opslag via de ingekochte stroom. Een doorn in het oog van Janssen, met name omdat Nederland daar een eigen pad in trekt. De Europese Unie sprak met de grootverbruikers van elektriciteit af dat ze voor een deel van deze CO2-kosten worden gecompenseerd. De zinkhandel is nu eenmaal een mondiale business die vooral op kosten concurreert.

Janssen: ‘De zinkfabriek koopt zijn stroom volledig groen in, maar we betalen wel de volle CO2-prijs. Nederland is het enige Europese land dat geen duidelijkheid schept vanuit de politiek. Het speelveld is compleet scheef geworden. We concurreren nu niet alleen met landen buiten Europa, maar ook met België, Frankrijk en Duitsland, die wel een vergoeding krijgen. Daarmee schiet de Nederlandse overheid in haar eigen voet.’

Wat misschien nog wel het meeste steekt is dat de assets van Nyrstar in Budel gelden als referentie voor de rest van de wereld. ‘Dankzij de zwavelzuurfabriek hebben we de laagste zwaveloxide-emissie. En we bedrijven als enige ter wereld een biologische waterzuivering die zulk schoon water produceert dat het effluent in de beek kan worden gevoed, waarmee het de natuur herstelt. Het enige effect dat een eenzijdige CO2-heffing heeft, is dat de productie op den duur verschuift naar landen met een minder strikt milieubeleid.’

Veel van de verbeteringen zijn wel een gevolg geweest van overheidsbemoeienis. Het verbod op het storten van reststoffen rondom de site in 2000 leidde tot een levendige handel in allerlei restproducten. De biologische waterzuivering kwam als optie boven toen in 2000 het storten van gips werd verboden. De gaszuiveringsinstallatie biedt de site in Budel de mogelijkheid om ook lagere kwaliteit zinkconcentraat te verwerken. Ook een indirect gevolg van de door de overheid afgedwongen kostenverhoging, dat de site dwong duurdere grondstoffen in te kopen en daarmee minder winstgevend te zijn.

Flexcapaciteit

Janssen: ‘Als een hogere CO2-prijs een prikkel moet zijn om meer groene stroom te gebruiken, dan zal dat helaas geen effect hebben. Energieleveranciers hanteren de marktprijs van grijze stroom plus een opslag voor groene stroom. We kopen al honderd procent groene stroom in via garanties van oorsprong en wellicht in de toekomst ook power purchase agreements. Energiebesparing zal het ook niet in de hand werken omdat je helaas met de fysische grenzen van elektrolyse moet leven. Wat we wel kunnen, is onze productie terugdraaien op momenten dat het duurzame stroomaanbod terugloopt. We onderzoeken momenteel wat wenselijk en haalbaar is. We regelen onze processen tot zo’n zestig procent terug als dit nodig is. Op een totaal vermogen van 150 megawatt is dat best veel. We hebben buffers genoeg om zo’n zes uur lang flexcapaciteit te leveren en we zouden meer kunnen investeren in buffercapaciteit om dit nog eens te verlengen.’

Die investeringen zouden wel mede uit publieke budgetten moeten komen. ‘Uiteindelijk profiteert namelijk de netbeheerder het meeste van deze optie, die veel goedkoper is dan investeringen in verhogen van netcapaciteit. Andersom kunnen we uiteraard ook onze processen inzetten in dat geval met extra investeringen om overschotten op te vangen of netcongestie te voorkomen.’

In de tussentijd helpt Nyrstar in het realiseren van meer duurzame opwek op eigen terrein. Het vermogen van het huidige 43, 8 megawatt zonnepark levert weliswaar een fractie van het stroomverbruik van de site, maar is toch een stapje richting CO2-neutraliteit. De plannen liggen al klaar om de capaciteit te verdubbelen. Daarmee zou een zonnepark van in totaal 178 voetbalvelden ontstaan.

Circulair

Dat verduurzaming in de aderen van Janssen zit, is wel te merken aan de grondstoffen en energiestromen die de site uitwisselt met de omgeving. Janssen: ‘Bij de eerste processtap ontstaat zwavelgas, dat we afvangen, zuiveren en laten condenseren. Het zwavelzuur dat overblijft, is een waardevolle grondstof voor de kunstmestindustrie. Ook de verschillende metalen vinden hun weg naar de afnemers, net als het kopercement.

Tegelijkertijd proberen we zo duurzaam mogelijk in te kopen. Zo voeden we de sulfaatreducerende bacteriën in de waterzuivering met ethanol. Nu zijn die bacteriën niet zo kieskeurig dat ze per se zuivere ethanol nodig hebben. Een zoektocht naar een alternatieve bron leidde naar het Rode Kruis, dat ethanol gebruikt om bloedfracties te splitsen. Na dat proces houdt men het ethanol over. Wij kunnen dat goed gebruiken, terwijl zij het anders hadden moeten laten afvoeren. Als je goed op zoek gaat, zijn veel meer van dit soort winwin-samenwerkingen te bedenken. Het afvalproduct van de een kan een grondstof zijn voor de ander. Zo verbruiken we natronloog in onze waterzuivering dat eerst gebruikt is door de textielindustrie.’

‘We blijven streven naar een combinatie van duurzame producten en productie.’

Guido Janssen, Vice President European Operations Nyrstar

CO2-neutraal

Ondanks de bijna ideale warmtebalans, ziet Janssen nog wel mogelijkheden om de site in Budel helemaal CO2-neutraal te krijgen. ‘Bij een temperatuur van tien graden Celsius is de balans precies in evenwicht, wat wil zeggen dat we beneden die grens extra warmte moeten bijstoken. Daar gebruiken we nu aardgas voor. Dat zou echter met waterstof kunnen of met aardwarmte, maar bijvoorbeeld ook door metaalpoeder te verbranden.’

tekst gaat verder onder de afbeelding

Dat laatste idee leidde tot de samenwerking met Metalot en plannen voor een proeffabriek op Duurzaam Industriepark Cranendonck, op het terrein van Budel. Helaas liepen die plannen stuk op de stikstofproblematiek, maar Nyrstar blijft de ontwikkeling volgen. Janssen: ‘Ook voor de warmteoverschotten in de zomer willen we een oplossing. Denk aan de mogelijkheid om warmte te gebruiken om varkensmest te inertiseren. Dat is namelijk verplicht als we mest willen uitvoeren.’

Blijft alleen nog het transport over. ‘We proberen zoveel mogelijk per schip of trein te vervoeren’, zegt Janssen. ‘Toch gaan er jaarlijks ook nog veel vrachtwagens over de weg. We streven er naar dit zoveel mogelijk te elimineren en investeren momenteel fors in aanpassing van onze laad- en losstations om meer spoorvervoer mogelijk te maken. Zo komen we steeds dichterbij een product dat niet alleen een bijdrage levert aan verduurzaming van staalproducten, maar dat ook koolstofneutraal is. Tegelijkertijd blijven we investeren in verduurzaming van onze producten, bijvoorbeeld nieuwe legeringen die eenzelfde corrosiebescherming bieden terwijl de zinklaag dunner kan zijn. Op die manier wordt je indirect energie-efficiënter. We blijven streven naar een combinatie van duurzame producten en productie.’

Met de overname door Trafigura, krijgt Nyrstar de financiële slagkracht die het nodig heeft om zijn processen te blijven stroomlijnen en verduurzamen. Vice President European Operations Guido Janssen ziet dan ook een rol weggelegd voor het zinkbedrijf als leverancier van flexcapaciteit. De eenzijdige keuze van de Nederlandse overheid om compensatie voor de CO2-opslag op elektriciteit vooralsnog af te schaffen, helpt daar niet bij.

Verder in dit nummer:

Met het toenemende aandeel groene stroom is industriële elektrificatie een belangrijke stap in decarbonisatie van de industrie. Het is de vraag wat deze elektrificatietrend betekent voor het asset management van de procesindustrie.

Nadat eerder bekend werd dat er een rechtszaak op stapel staat tegen Tata Steel in Velsen-Noord meldt de staalreus zijn Roadmap 2030 naar voren te halen.

Als alle plannen doorgaan, zou medio 2030 bijna één gigawatt aan elektrolysevermogen beschikbaar kunnen zijn voor de productie van groene waterstof. Nog lang niet genoeg om de toenemende vraag te vergroenen, maar het kan een steeds belangrijkere rol spelen in het balanceren van de energievraag.

Techport special: Als er één bedrijfstak is die zichzelf continu heruitvindt, dan is het wel de papierbranche. Crown van Gelder is daar zeker geen uitzondering op.
Technieken die zijn ontwikkeld voor het meten van bewegingen bij paarden worden nu ingezet in de staalfabriek in IJmuiden om de fabriek slimmer te maken, en in het Fieldlab Smart Maintenance Techport werkt de voorhoede van bedrijven, asset owners, mkb’ers, start-ups, ROC en universiteit samen om te experimenteren met nieuwe, slimme technologie.

Dit en veel meer lees je in Industrielinqs 5, op 8 juni bij de lezers en nu tijdelijk alvast online door te bladeren!