Westermeerwind Archieven - Utilities

De nieuwe Omgevingswet combineert verschillende wetten in een overzichtelijke wet zodat het gemakkelijker wordt om nieuwe projecten zoals windparken te ontwikkelen. Helaas wordt de implementatiedatum van 1 juli 2019 niet gehaald. Het is aan de projectontwikkelaars om voort te bouwen op het Energieakkoord en de implementatie van de Omgevingswet niet af te wachten als het om participatie gaat.

 Sophie Dingenen, Margot Besseling & Sharon van de Kerkhof, Corporate Energy Team, Bird & Bird LLP

Op dit moment is de wetgever in Den Haag druk bezig met de herziening van het huidige omgevingsrecht. Alhoewel het wetsvoorstel voor de nieuwe Omgevingswet op 22 maart 2016 door de Eerste Kamer is aangenomen, is de wet anderhalf jaar later nog steeds niet in werking getreden. Wetsherzieningsprojecten van een omvang als deze zijn complex en hebben doorgaans een lange doorlooptijd, zowel tijdens de voorbereidings- als de implementatiefase. Op 21 september jl. heeft demissionair minister van Infrastructuur en Milieu, Melanie Schultz van Haegen, aan de Tweede Kamer laten weten dat de herziening van het omgevingsrecht nog langer gaat duren en de beoogde implementatiedatum van 1 juli 2019 niet haalbaar blijkt te zijn.

Dynamiek

De nieuwe Omgevingswet combineert onderdelen bodem, bouwen, geluid, infrastructuur, mijnbouw, milieu, monumentenzorg, natuur, ruimtelijke ordening en waterbeheer die voorheen in verschillende wetten vervat lagen in een overzichtelijke wet zodat het gemakkelijker wordt om nieuwe projecten zoals windparken te ontwikkelen. Dit betekent dat 26 bestaande wetten (à 4700 artikelen) worden vervangen door één Omgevingswet met 349 artikelen. Naast het vereenvoudigen en versnellen van vergunningsaanvragen voor projecten, beoogt de wetgever met de nieuwe Omgevingswet ook meer zekerheid en dynamiek te bieden en projectontwikkelaars, gemeenten, provincies en waterschappen meer ruimte te geven voor de ontwikkeling van duurzame initiatieven.

Omgevingsplan

Eén van de speerpunten van de Omgevingswet is het ondersteunen en bespoedigen van de duurzame doelstellingen uit het Energieakkoord. De Omgevingswet vergroot de efficiëntie van het ontwikkelingsproces van projecten en biedt meer stimulering aan innovatieve projecten. Zo hoeven projectontwikkelaars op grond van de Omgevingswet slechts één omgevingsplan voor diverse gebieden als natuur, water, milieu op te stellen. Daarnaast betekent de herziening van het omgevingsrecht voor projectontwikkelaars dat er over het algemeen minder onderzoekskosten hoeven worden gemaakt. De invoering van de Omgevingswet leidt ertoe dat onderzoeksgegevens van bijvoorbeeld bodemonderzoeken langer geldig zijn, bepaalde onderzoeken worden geschrapt en de digitale procedure en beschikbaarheid van plannen, besluiten en onderzoeken wordt bevorderd.

Internationaal

Het is duidelijk dat de wetgever op veel vlakken probeert de werkbaarheid van het Nederlandse omgevingsrecht te vergroten en zich daarbij ook richt op internationale projectontwikkelaars die overwegen om in Nederlandse ruimtelijke projecten te investeren. Zo heeft het ministerie van Infrastructuur en Milieu begin dit jaar een Engelse vertaling van de Omgevingswet gepubliceerd en zijn er door de overheid verschillende websites in het leven geroepen om meer informatie te verschaffen over de aanstaande veranderingen.

Participatie

In het Energieakkoord is vastgelegd dat er in 2020 veertien procent aan hernieuwbare energie en een totaal aan zesduizend megawatt (54 petajoule) aan operationeel vermogen door middel van windenergie op land dient te worden gerealiseerd. Om deze capaciteit van wind op land te verwezenlijken, is in het Energieakkoord vastgelegd dat ontwikkelaars van windmolenparken van meer dan vijftien megawatt een participatieplan dienen te creëren om omwonenden een kans te bieden om te participeren in de ontwikkeling en exploitatie van windparken. Daarnaast stelt het Energieakkoord dat de vergroting van de participatie in projecten door omwonenden, burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties in de Omgevingswet moet worden verankerd door deze partijen meer mogelijkheden te bieden om deel te nemen aan ruimtelijke beleid- en besluitvormingsprocessen. Door omwonenden en naastgelegen bedrijven te betrekken bij bijvoorbeeld de bouw van een wind- of zonnepark wordt het gevoel van betrokkenheid vergroot en eventuele weerstand of onbegrip verminderd.

De manier waarop invulling moet worden gegeven aan deze participatiedoelstellingen is echter niet concreet vastgelegd in de Omgevingswet. Dit betekent dat individuele projectontwikkelaars grotendeels zelf een invulling zullen moeten geven aan de mate van participatie en daarbij veel vrijheid krijgen om een op maat gemaakt participatieplan op te stellen. De behoefte aan participatie kan per gebied en type project verschillen en daardoor in veel verschillende gradaties en vormen plaatsvinden. Er is participatie denkbaar in zowel het besluitvormingsproces of in de vorm van financiële of organisatorische betrokkenheid.

Windpark Westermeerwind is een goed voorbeeld van een project waarbij het participatieplan is omgezet in concrete participatiemogelijkheden. Het windpark biedt namelijk de mogelijkheid om te participeren door middel van aandelen en obligaties, die naar verwachting in 2017 worden aangeboden. Er is specifiek voor gekozen om dit ongeveer een jaar na de afronding van de bouw van het windpark te doen om zo de financiële risico’s voor de aandeel- en obligatiehouders te beperken.

Dat participatie een grote rol van betekenis kan spelen werd ook onderkend in een recentelijke bijeenkomst van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) en de Nederlandse Wind Energie Associatie (NWEA). De NWEA bevestigt dat er een grote mate van vrijheid geldt voor ontwikkelaars van duurzame energieprojecten om invulling te geven aan effectieve vormen van participatie. Om initiatiefnemers te ondersteunen zijn er ook hulpmiddelen gepubliceerd, zoals de Toolbox actieve betrokkenheid bij windenergie, Inspiratiegids Participatie en de Handleiding Participatieplan.

Conclusie

Na het Energieakkoord uit 2013 is de vervolgstap naar het bevorderen van duurzame energieprojecten door het vereenvoudigen van het Nederlandse omgevingsrecht gezet. Maar het traject is nog niet afgerond en de vraag is of deze nog op tijd komt. De beoogde implementatiedatum van de Omgevingswet van 1 juli 2019 zal niet worden gehaald, en er is ook geen nieuwe concrete deadline door de demissionair minister toegezegd. Dat betekent overigens niet dat de ontwikkeling van duurzame energieprojecten in de aanloop naar de implementatie van de Omgevingswet stil staat. Het ministerie van Infrastructuur en Milieu geeft aan dat in de tussentijd diverse gemeenten, provincies en waterschappen al zijn begonnen met het nastreven van de principes van de herziening van het omgevingsrecht en dat de huidige Crisis- en Herstelwet projectontwikkelaars hierin ondersteunt. Het is aan de projectontwikkelaars om voort te bouwen op het Energieakkoord en de implementatie van de Omgevingswet niet af te wachten als het om participatie gaat. Deze vrijheid om zelf invulling te geven aan de participatiemogelijkheden kan zowel in het belang van de omwonenden en andere betrokkenen zijn als de projectontwikkelaars zelf.