ACM Archieven - Utilities

Gasunie Transport Services (GTS) heeft op 1 maart 2018 een voorstel ingediend bij de Autoriteit Consument & Markt (ACM) voor de tarieven die zij in 2019 in rekening wil brengen. De ACM beoordeelt dit voorstel en bepaalt naar verwachting in mei van dit jaar de hoogte van de tarieven die zullen gelden vanaf 1 januari 2019.

Het tijdspad van het jaarlijkse tarievenbesluit voor GTS is gewijzigd ten opzichte van voorgaande jaren. De Europese netwerkcode Tariefstructuren (NC-TAR) bepaalt dat de tarieven uiterlijk één maand voorafgaand aan de veiling van jaarcapaciteit bekend moeten zijn. Deze jaarveiling vindt dit jaar plaats op 2 juli 2018. Dit is ook de reden dat GTS het tarievenvoorstel eerder heeft opgestuurd aan de ACM.

De ACM publiceert het tarievenvoorstel van GTS op haar website. Vertrouwelijke informatie is verwijderd uit het tarievenvoorstel. Belanghebbenden kunnen tot en met 28 maart 2018 op het tarievenvoorstel reageren. Belanghebbenden zijn bijvoorbeeld brancheorganisaties van grote afnemers en consumentenorganisaties.

Wat valt er op aan het voorstel van GTS?

De tarieven die GTS voorstelt stijgen gemiddeld met circa 2% ten opzichte van 2018. De toegestane inkomsten voor GTS dalen wel als gevolg van het x-factorbesluit. Echter, het voorstel bevat minder correcties met een neerwaarts effect op de tarieven dan in 2018. Daarnaast verwacht GTS in 2019 minder transportcapaciteit te verkopen.

Het grootste deel van de energiebedrijven stuurt onduidelijke facturen, zo concludeert de Autoriteit Consument en Markt (ACM) na onderzoek bij veertig bedrijven. Slechts zestien daarvan stuurden een duidelijke factuur. Drie daarvan presteren zelfs zo slecht dat ze een dwangsom krijgen opgelegd.

De consument heeft recht op een energierekening die hij kan controleren en begrijpen. Toch verschillen de facturen van energiebedrijven sterk op deze punten. Van de veertig energiebedrijven waarvan de Autoriteit Consument & Markt (ACM) de energiefacturen heeft onderzocht, stuurden zestien bedrijven duidelijke facturen op de peildatum van 1 juli 2017. 21 Bedrijven moeten wat dit betreft nog enkele stappen zetten. Drie bedrijven presteren dermate slecht dat de ACM een last onder dwangsom heeft aangekondigd.

De ACM had eerder vastgesteld dat de controleerbaarheid en begrijpelijkheid van de energierekening beter kan en moet. De toezichthouder had de energiebedrijven tot 1 juli 2017 de tijd gegeven om met aanpassingen te komen. De ACM heeft onderzocht of de energiebedrijven op die datum inderdaad controleerbare en begrijpelijke energierekeningen versturen. Uit dat onderzoek blijkt dus dat dit sterk uiteenloopt.

Uitgangspunten bij het onderzoek

De ACM heeft gecontroleerd of de facturen begrijpelijk zijn en of deze in opzet eenvoudig te herleiden zijn naar het contract en naar prijswijzigingsinformatie. De ACM heeft geen onderzoek gedaan naar de correctheid van de facturen.

De belangrijkste uitgangspunten bij het onderzoek van de ACM waren:

  • Tarieven die tussentijds zijn aangepast moeten afzonderlijk zichtbaar zijn op de factuur en niet als gemiddelde over de hele factuurperiode worden vermeld. Anders kan de klant niet eenvoudig herleiden of hij de tarieven heeft gekregen die zijn afgesproken in het contract en die tussentijds zijn gecommuniceerd bij een prijswijziging.
  • Op de rekening moet worden gerekend met dezelfde eenheden als in het contract en de prijswijzigingsinformatie (dus niet bijvoorbeeld in het contract per maand en op de rekening per dag).

Bernadette van Buchem, directeur Consumenten van de ACM: ‘Bijna de helft van de consumenten neemt zijn energierekening door. Zij moeten het hele traject van aanbod naar contract naar factuur kunnen controleren en begrijpen. Dan kunnen zij makkelijk nagaan of de leverancier heeft geleverd wat er was afgesproken en tegen welke prijs.’

De Autoriteit Consument en Markt (ACM) heeft energieconsultant Kyos gevraagd onderzoek te doen naar de hoogte van transportkosten voor gasopslagen in Nederland. De ACM heeft dit onderzoek laten uitvoeren om meer zicht te krijgen op de rol van transportkosten in de business case van gasopslagen.

Aanleiding voor het onderzoek waren gesprekken met Vereniging Gasopslag Nederland (VGN) waarin zorgen zijn geuit over de moeilijke positie waarin Nederlandse gasopslagen verkeren. De ACM is zich bewust van deze moeilijke positie. Met het oog op de voorzieningszekerheid heeft de ACM besloten dit nader te gaan onderzoeken. Het onderzoeksrapport “Assessment on the level of transport costs for gas storages in the Netherlands” bevestigt de moeilijke situatie van gasopslagen.

Door overaanbod en langjarige contracten met landelijk netbeheerder GTS zijn activiteiten nu veelal verlieslatend. Uit het onderzoek komt naar voren dat de Nederlandse gasopslagen na afloop van hun langjarige contract met GTS positieve marges behalen.

Het onderzoek wijst tevens uit dat een eventueel besluit om een gasopslag vervroegd te sluiten niet zal zijn ingegeven door de hoogte van de transportkosten. Deze keuze is uiteindelijk afhankelijk van de verwachtingen van gasopslagbeheerders over toekomstige marktomstandigheden.

Omdat de hoogte van transportkosten geen rol speelt in deze beslissing, ziet de ACM geen reden om gasopslagen met ingang van komend jaar een hogere korting op transporttarieven toe te staan. Daarbij merkt de ACM op dat met de implementatie van de nieuwe Europese netwerkcode voor tarieven de huidige korting voor gasopslagen van 25 procent op transporttarieven vanaf 2020 wordt verhoogd naar minimaal 50 procent.

Landelijk netbeheerder TenneT heeft bij de stroomstoring in Diemen in maart 2015 niet aan haar wettelijke verplichtingen voldaan. Dat heeft de Autoriteit Consument & Markt (ACM) bepaald in een geschil dat Tata Steel bij haar had ingediend.

De ACM stelde vanwege het ingediende geschil van Tata Steel een nieuw, breder onderzoek in naar de stroomstoring in het 380 kV-net van TenneT. Uit eerder onderzoek kwam naar voren dat de oorzaak van de stroomstoring een combinatie was van falende techniek en een menselijke fout. Dat onderzoek was uitgevoerd door een extern bureau in opdracht van TenneT, onder het toeziend oog van de ACM. Het doel van dit eerste onderzoek was vooral om de technische oorzaak van de storing vast te stellen en om hieruit lessen te trekken.

Door de stroomstoring op 27 maart 2015 kwamen ongeveer 1 miljoen huishoudens in Noord-Holland en Flevoland een uur zonder stroom te zitten. Treinverkeer en vliegverkeer raakten ontregeld, ziekenhuizen moesten operaties annuleren en telefoonverkeer viel uit.

Geschil

Bij het nieuwe, bredere onderzoek heeft de ACM ook de norm van de ‘enkelvoudige storingsreserve’ betrokken. Deze wettelijke norm houdt in dat een storing in een onderdeel van het net, bijvoorbeeld een circuit of een transformator, niet mag leiden tot een transportonderbreking. TenneT heeft deze norm overtreden door de manier waarop het station Diemen is ontworpen. Het doel van dit tweede onderzoek, dat dus door de ACM is uitgevoerd, was om de informatie op tafel te krijgen die nodig is om het geschil tussen Tata Steel en TenneT te kunnen beslechten.

infrastructuur

TenneT schrijft in een reactie op het besluit van ACM, dat de uitvoering ervan de Nederlandse maatschappij tot zeven miljard euro zou kunnen kosten. De TSO vindt dat het besluit gebaseerd is op wetgeving die niet doelmatige en niet wenselijke investeringen vereist door TenneT en regionale netbeheerders. TenneT gaat dan ook tegen het besluit in beroep.

De Tweede Kamer nam in 2015 al de Wet Stroom aan waarin wetgeving was opgenomen die deze maatschappelijk onwenselijke investeringen uitsluit. TenneT wil nodeloze investeringen voorkomen en pleit nu voor spoedige invoering van relevante onderdelen uit het wetsvoorstel Voortgang Energietransitie (VET), die eerder ook al in de Wet Stroom stonden.

Geen wettelijke overtredingen

De aanbevelingen die de ACM naar aanleiding van het onderzoek naar de stroomstoring heeft gedaan zijn door TenneT allemaal opgevolgd. Ook schreef de ACM in 2016 na grondige bestudering en analyse van het onderzoek én eigen analyse in verschillende brieven aan Minister Kamp van Economische Zaken en TenneT dat ACM op basis van de onderzoeksresultaten geen overtreding van de wettelijke voorschriften heeft vastgesteld.

Mel Kroon, CEO van TenneT: ‘De vraag die op tafel ligt, is of het verstandig is om ons te dwingen om strikt de letter van de wet te volgen waardoor wij en onze collega netbeheerders zeer grote investeringen moeten doen die de betrouwbaarheid nauwelijks vergroten. Te meer daar dit ook al langer door alle betrokkene partijen is onderkend en in nieuwe wetgeving is meegenomen. Op basis van de huidige wet zouden wij bijvoorbeeld op hoogspanningsverbindingen twee hoogspanningsmasten naast elkaar moeten plaatsen voor het geval er één zou omvallen. Zonder twijfel zou dezelfde ACM deze investeringen te zijner tijd terecht als inefficiënt en niet doelmatig kwalificeren.’

Oplossing

Het Ministerie van Economische Zaken, Netbeheer Nederland en TenneT hebben onderzocht of het mogelijk is om een aantal uitzonderingen te definiëren waarbij de hoge leveringszekerheid, van bijna honderd procent, niet wordt aangetast. Op basis van de resultaten van dit onderzoek is in het wetsvoorstel Voortgang Energietransitie opgenomen dat uitzonderingen bij Algemene Maatregel van Bestuur kunnen worden geregeld.

De Europese lidstaten hebben de koppeling van de elektriciteitsmarkten in Europa een flinke stap verder gebracht. Ze hebben ingestemd met nieuwe regelgeving waarmee landelijk netbeheerders vraag en aanbod van elektriciteit nog beter op elkaar kunnen afstemmen. Dat wordt steeds belangrijker vanwege de toename van duurzame zonne- en windenergie, waarvan het aanbod per locatie en per moment sterk kan wisselen. Als in Nederland de zon niet schijnt en er geen wind is, moeten andere Europese landen kunnen bijspringen en omgekeerd.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM), landelijk netbeheerder TenneT en Energie-Nederland hebben in Europa steeds gepleit voor het huidige Nederlandse systeem. De marktpartijen krijgen daarin sterke prijsprikkels om zelf de balans te herstellen op momenten dat dat nodig is. TenneT heeft hierdoor de laagste kosten voor ‘balancering’ in Europa. De nieuwe Europese regelgeving volgt het Nederlandse systeem grotendeels.

Nieuwe regels treden in najaar 2017 in werking

De nieuwe regelgeving treedt naar verwachting in het najaar van 2017 in werking. Daarmee wordt het Europese Derde Energiepakket uit 2011 afgerond. Doel van dit pakket is om de elektriciteits- en gasmarkten in Europa te laten samengaan.

Bouwen aan een Europese markt

De ACM ondersteunt een betaalbare, betrouwbare én duurzame energievoorziening. De toezichthouder bevordert vrije en eerlijke handel in elektriciteit en gas in Europa. En ze stimuleert het efficiënter gebruik van de netten. Europese marktintegratie zorgt voor meer leveringszekerheid, minder prijsverschillen tussen de Europese landen en meer welvaart.

De ACM vindt dat de rol van de netbeheerder en het netwerkbedrijf alleen uitgebreid moet worden als daartoe duidelijk aanleiding is.

De Minister van Economische Zaken heeft de Autoriteit Consument en Markt (ACM) advies gevraagd over de mogelijkheid om de rol van de netbeheerder en het netwerkbedrijf uit te breiden. Die mogelijke uitbreiding is een onderdeel van het wetsvoorstel Voortgang Energietransitie (VET). De Minister wil weten hoe de ACM hier vanuit haar rol als toezichthouder tegenaan kijkt. De Minister heeft deze vraag aan de ACM gesteld met het oog op de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel VET.

Uitbreiding alleen als dat echt nodig is

De ACM vindt dat de rol van de netbeheerder niet te snel moet worden uitgebreid. Uitbreiding kan volgens de ACM als het publieke belang van ‘goed netbeheer’ dat rechtvaardigt. Daarnaast is het denkbaar dat de netbeheerder de rol tijdelijk krijgt. Dat kan gebeuren als de markt een activiteit niet oppakt en betrokkenheid van de netbeheerder gewenst is. Voor netwerkbedrijven is de ACM kritisch over uitbreiding van het werkveld, omdat dit op lange termijn negatieve gevolgen kan hebben voor goede marktwerking en goed netbeheer.

Consumenten en bedrijven kunnen vanaf 2018 meerdere elektriciteitsleveranciers tegelijk op een aansluiting contracteren. Bedrijven kunnen er bijvoorbeeld voor kiezen hun zelfopgewekte stroom te leveren aan een andere leverancier dan van wie zij stroom afnemen. Dat blijkt uit het ontwerpbesluit ‘Meerdere leveranciers op een aansluiting’ dat de Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft gepubliceerd.  

Een consument kan bijvoorbeeld een andere leverancier kiezen voor de laadpaal van zijn elektrische auto dan voor de stroomvoorziening thuis. Het besluit Meerdere leveranciers op een aansluiting is gebaseerd op een voorstel van bedrijven in de energiesector en is tot stand gekomen na een intensieve samenwerking tussen de ACM en de sector.

Henk Don, bestuurslid van de ACM: ‘Consumenten en bedrijven hebben op deze manier meer keuzes in leveranciers van wie zij stroom afnemen of aan wie zij stroom leveren. Dat kan hen geld opleveren. En het draagt bij aan de energietransitie, want het stimuleert elektrisch vervoer en zorgt voor meer concurrentie in duurzaam geproduceerde elektriciteit.’