Grolsch Archieven - Utilities

Grolsche Bierbrouwerij, sinds vorig jaar onderdeel van Asahi, maakt vaart met haar duurzame doelstellingen. De waterfootprint is sinds 2008 met 23 procent gedaald en staat nu op 3,4, waarmee Grolsch een keurige middenmoter in de brouwerijwereld is. Die voor CO2 reductie – 5,56 kilogram per hectoliter – zal in 2017 worden gehaald. ‘Het is cruciaal dat we alert blijven en aandacht aan duurzame innovatie schenken’, zegt utility manager Martin Bosscher. ‘Optimalisatie zal in kleine stappen verlopen.’

Tekst: Tseard Zoethout

SAB Miller, voorganger van Asahi, heeft sinds 2008 een traject voor duurzame bedrijfsvoering bij de brouwer uit Enschede uitgelegd. Op hoofdlijnen kwam het plan erop neer dat de Zuidafrikanen in 2020 de CO2 uitstoot met 33 procent wilden verminderen, afgezet tegen 2008. Toen de overname april 2016 werd afgerond, is dat door de Japanners overgenomen. Maar waar dit vakblad begin 2012 nog schreef dat Grolsch hoopte te profiteren van de voordelen die de Europese samenwerking binnen de SAB Miller groep met zich mee zou brengen, liep dat in de winter van 2016 anders.

‘Wereldwijde SAP implementatie bleek veel voeten in de aarde te hebben’, zegt Martin Bosscher. ‘Het IT-project zorgde voor grote administratieve druk. Alle handelingen moesten immers worden vastgelegd. Dat ging voor een deel ten koste van de aandacht voor besparingen. De impact van SAP bleek groter dan we eerst hadden ingeschat. Als de aandacht voor concrete maatregelen afneemt, vallen besparingen ook minder uit. Nu de belangrijkste hordes zijn genomen, bouwen we cascades in en nemen telkens kleine stappen voor procesoptimalisatie.’

Behandeling bronwater

Een van de meest ingrijpende projecten dit jaar is terugwinning van spoelwater in de waterbehandelingsinstallatie. Vroeger ging het spoelwater afkomstig van zandfilters – voor verwijdering van onder meer ijzer en mangaan – als koud water naar de Afvalwater zuiveringsinstallatie. Dit jaar heeft de bierbrouwer het proces ontkoppeld door het spoelwater eerst door middel van membranen te zuiveren en vervolgens te hergebruiken. Dat heeft niet alleen waterbesparing van maar liefst 0,1 hectoliter per afgevulde liter tot gevolg, ook wordt het water minder koud waardoor de anaerobe reactor beter kan functioneren.

‘We zijn erachter gekomen dat de reactor bij hogere temperaturen beter draait’, legt de utility manager uit. ‘Dat kan van de huidige tachtig  procent chemical oxygen demand (COD, red.) tot 83 procent oplopen. Een nog groter deel van de organische vracht wordt dan in methaan omgezet. In die twee procent zit onze eerste winst. De volgende stap die we dit jaar nemen, is plaatsing van een warmtewisselaar in het effluent, wat tot ruim één graad Celsius verhoging zal leiden. Als het beoogde doel van 85 procent reductie wordt behaald, kunnen we een paar procent meer biogas opwekken. Circa achttien procent van Grolsch’ totale energiebehoefte wordt nu al met biogas ingevuld. Dat kan tot richting twintig procent stijgen. Goed voor het milieu, goed voor de portefeuille.’

Bosscher haast zich om te zeggen dat aantoonbare voordelen zoals minder heffingskosten en minder CO2 belasting niet betekenen dat dan ook een eind aan de maatregelen is gekomen. ‘Extra apparatuur betekent eveneens onderhoud en finetunen waarvoor je meer tijd en dus financiën moet uittrekken. Dat wordt soms wel eens vergeten.’

Meten en regelen

Niet altijd snijdt het mes aan twee kanten, zowel qua besparing als energie-efficiency. Andere stappen zijn moeilijker te nemen. Vooral de lage elektricteitsprijs strooit zand in de motor. Mede daardoor hebben sommige projecten een ROI van ruim 4 tot 6, oftewel dat de investeringen zich pas in ruim vier à zes jaar hebben terugverdiend. Wil de brouwer tijdens het proces besparen, dan zal het de meet- en regeltechniek moeten optimaliseren, weet Bosscher.

Een voorbeeld van zo’n stap is de koelinstallatie die elektrisch wordt aangedreven. Vorig jaar hebben engineers van Grolsch testen op de installatie uitgevoerd en is een van de vijf grote compressoren ook toerengeregeld gemaakt. Bosscher verduidelijkt: ‘De oude installatie draaide met een start-stop systeem op een coefficient of performance (COP) van 3.6. Dat wil zeggen dat deze installatie met een input van één kilowattuur 3.6 kilowattuur energie levert. Tijdens metingen kwamen we tot verrassende inzichten. De efficiency van de kleine, toerengeregelde compressor viel veel lager uit dan we hadden verwacht. Door een van de grote compressoren toerengeregeld te maken, kunnen we de COP van de koelinstallatie naar vier opkrikken. Dat levert een besparing van 0.12 kilowattuur per hectoliter geproduceerd bier op. De elektriciteitsprijs werkt echter wel negatief voor de ROI uit, dat heeft onze discussie zwaarder gemaakt. Gelukkig is het management overtuigd van de noodzaak en kijkt men positief tegen veel duurzame maatregelen aan waardoor er budget beschikbaar is gemaakt.’

Ook met warmte en ventilatie gaat Grolsch schuiven. Zo heeft de brouwer het voornemen een LuVo-, ofwel luchtvoorverwarming, systeem in de schoorsteen van de ketels te plaatsen. De investering in het LuVo-systeem levert het bedrijf na instalatie vanaf oktober 2017 zo’n twee megajoule per hectoliter bier op, ofwel een CO2-reductie van twee à drie procent. Het systeem telt ook mee in de Meerjarenafspraken Energie Efficiency (MEE) dat Grolsch als ETS bedrijf, die emissies op de beurs verhandelt, met het Rijk heeft gesloten. Na vijf jaar zal het systeem verplicht worden gesteld.

Andere besparingen liggen volgens Bosscher vooral op het terrein van het optimaliseren van de regeltechniek. ‘Het ventilatiesysteem in de verpakkingshal is sterk overgedimensioneerd, soms wel met een factor vier’, zegt hij. ‘Door op de juiste punten met volumes, momenten en warmteterugwinning te spelen, kunnen we ventilatie veel efficiënter maken. Een studie heeft al laten zien dat we in de hal circa één megajoule per hectoliter kunnen besparen. Daarna zijn de motoren aan de beurt. Nu nog worden die op frequentie geregeld, straks zou dat met gelijkstroom kunnen.’

Beter brouwen

Centraal staat voor Grolsch het brouwproces waar circa één derde van alle energie naar toe gaat. Aan de kwaliteit van de verschillende soorten bier mag niet worden getornd, aan het proces wel. Door zo constant mogelijk te koken, valt tussen de één en anderhalf megajoule per hectoliter te besparen. ‘Fluctuaties in de verdamping dringen we terug door in plaats van drukregeling van energieregeling gebruik te maken’, licht de utility manager toe. ‘Dat is inmiddels bij drie brouwerijen binnen de SAB Miller groep geïnstalleerd, onder meer in Italië.’

Tenslotte heeft de bierbrouwer goede stappen met cleaning in place (CIP) gezet. Dit programma, gestart in 2010, is langzamerhand niet meer weg te denken uit de brouwerij. Vorig jaar heeft de brouwer het spoelen van de RVS vergistingstanks onder handen genomen. ‘Bij het spoelen met andere chemicaliën wordt alles in de tank goed geraakt. Het naspoelwater vangen we op en gebruiken we opnieuw. Als het als afvalwater weggaat, komt door chemieverandering circa veertig procent minder fosfaat op de lozing. Bovendien besparen we 0.1 hectoliter per hectoliter op de spoeling. Vroeger werd dat water direct naar de AVI gestuurd.’

Regelgeving

De huidige lage elektriciteitsprijs, nationale wet- en regelgeving en ETS regels schuren volgens Bosscher soms wel met de maatregelen die het bedrijf verplicht is te nemen. De elektriciteitsprijs maakt de ROI voor projecten ‘uitdagend’ waardoor investeringsbeslissingen minder makkelijk genomen kunnen worden. Ook veranderen eisen die het waterschap aan afvalwater stelt: om aan lozingseisen voor minder fosfaten te voldoen, heeft Grolsch in alternatieve middelen moeten investeren.

De meeste spanning voor de brouwer ligt echter op termijn bij de CO2 reductiedoelstellingen. Bij ETS, het emissiehandelssysteem van de EU, is dat overduidelijk. Bosscher: ‘door mee te doen aan de MEE verplichten we ons om 1,5 procent energie per jaar te besparen. Teveel besparen ten opzichte van het referentiejaar zorgt er echter voor dat we onze emissierechten moeten inleveren. Als de productiecapaciteit of bedrijfsactiviteiten toenemen, moeten we dat op de beurs weer terugkopen. Grolsch wordt daarmee dus feitelijk gestraft voor de gerealiseerde besparing.’

Grolsch heeft als ambitie om in 2025 een klimaatneutrale brouwerij te zijn. Dat betekent volgens Bosscher dat het bedrijf de komende jaren een ‘tandje bij’ moet zetten. ‘Na 2020 moeten we de absolute CO2-uitstoot met 25 procent hebben verminderd ten opzichte van 2005. Dat wordt nog een hele opgave’, besluit hij.

Biomassacentrale

De koppeling met de nieuwe biomassacentrale van afvalverwerker Twence raakt het bedrijf dan ook zeer. Sinds 2011 levert Twence stoom aan AkzoNobel voor het drogen van zout. Zodra de nieuwe biomassacentrale volgend jaar echter operationeel wordt, komen daar duurzame stroom en stoom bij en ontstaat er een duurzaam industrieel st(r)oomnetwerk. Een warmtenet voor de gebouwde omgeving ligt er al voor de Marssteden. Grolsch kan dat biostoom gebruiken voor brouwen, pasteuriseren, spoelen en ruimteverwarming, Apollo Vredenstein de stoom voor de productie van banden.

‘Met warmteterugwinning kunnen we straks een groot deel van onze ruimtes verwarmen. Met Apollo Vredestein besparen we jaarlijks elf miljoen aardgasequivalent, overeenkomend met twintig kiloton CO2 emissies. Door deze warmte nuttig aan te wenden, hoeven we in de toekomst misschien geen gebruik te maken van aardgasgestookte ketels en kunnen we een flinke stap in CO2 reductie maken.’

‘Het merendeel van die projecten’, zegt Bosscher op de valreep, ‘gaan natuurlijk in kleine stapjes. Het team ‘utilities’ van Grolsch – bestaand uit een dagdienst technoloog en drie in shift – zal constant alert moeten blijven om de behaalde besparingen te behouden, dat heeft de SAP implementatie wel laten zien.’

Grolsche Bierbrouwerij, sinds vorig jaar onderdeel van Asahi, maakt vaart met haar duurzame doelstellingen. De waterfootprint is sinds 2008 met 23 procent gedaald en staat nu op 3,4, waarmee Grolsch een keurige middenmoter in de brouwerijwereld is. Die voor CO2 reductie – 5,56 kilogram per hectoliter – zal in 2017 worden gehaald. ‘Het is cruciaal dat we alert blijven en aandacht aan duurzame innovatie schenken’, zegt utility manager Martin Bosscher. ‘Optimalisatie zal in kleine stappen verlopen.’

Tekst: Tseard Zoethout

SAB Miller, voorganger van Asahi, heeft sinds 2008 een traject voor duurzame bedrijfsvoering bij de brouwer uit Enschede uitgelegd. Op hoofdlijnen kwam het plan erop neer dat de Zuidafrikanen in 2020 de CO2 uitstoot met 33 procent wilden verminderen, afgezet tegen 2008. Toen de overname april 2016 werd afgerond, is dat door de Japanners overgenomen.

Behandeling bronwater

Een van de meest ingrijpende projecten dit jaar is terugwinning van spoelwater in de waterbehandelingsinstallatie. Vroeger ging het spoelwater afkomstig van zandfilters als koud water naar de Afvalwater zuiveringsinstallatie. Dit jaar heeft de bierbrouwer het proces ontkoppeld door het spoelwater eerst door middel van membranen te zuiveren en vervolgens te hergebruiken.

Meten en regelen

Andere stappen zijn moeilijker te nemen. Vooral de lage elektriciteitsprijs strooit zand in de motor. Mede daardoor hebben sommige projecten een ROI van ruim 4 tot 6, oftewel dat de investeringen zich pas in ruim vier à zes jaar hebben terugverdiend. Wil de brouwer tijdens het proces besparen, dan zal het de meet- en regeltechniek moeten optimaliseren.

Een voorbeeld van zo’n stap is de koelinstallatie die elektrisch wordt aangedreven. Vorig jaar hebben engineers van Grolsch testen op de installatie uitgevoerd en is een van de vijf grote compressoren ook toerengeregeld gemaakt. Andere besparingen liggen volgens Bosscher vooral op het terrein van het optimaliseren van de regeltechniek.

Beter brouwen

Centraal staat voor Grolsch het brouwproces waar circa één derde van alle energie naar toe gaat. Aan de kwaliteit van de verschillende soorten bier mag niet worden getornd, aan het proces wel. Door zo constant mogelijk te koken, valt tussen de één en anderhalf megajoule per hectoliter te besparen.

Biomassacentrale

De koppeling met de nieuwe biomassacentrale van afvalverwerker Twence raakt het bedrijf dan ook zeer. Sinds 2011 levert Twence stoom aan AkzoNobel voor het drogen van zout. Zodra de nieuwe biomassacentrale volgend jaar echter operationeel wordt, komen daar duurzame stroom en stoom bij en ontstaat er een duurzaam industrieel st(r)oomnetwerk. Een warmtenet voor de gebouwde omgeving ligt er al voor de Marssteden. Grolsch kan dat biostoom gebruiken voor brouwen, pasteuriseren, spoelen en ruimteverwarming, Apollo Vredenstein de stoom voor de productie van banden.

Dit artikel is een samenvatting van het interview met Utility manager Martin Bosscher in Utilities 4 2017. Neem nu een abonnement en krijg dertig procent korting. 

Het duurzaamheidsverslag van Grolsch laat zien dat de bierbrouwer uit Twente op de goede weg is. Zo nam het waterverbruik in 2016 met 23 procent af in vergelijking met 2008. Ook de CO2-uistoot nam in diezelfde periode af met 21 procent. Het bedrijf gebruikt verder 18 procent groene energie, wat afkomstig is uit eigen biogas. De aanleg van een groen stoomnet zal de verduurzaming nog eens versnellen.

Andrei Haret, Algemeen Directeur Koninklijke Grolsch: ‘Duurzaam verduurzamen blijft onze uitdaging. Wij hechten daarbij grote waarde aan een duurzame en verantwoorde samenwerking in de gehele keten. Ik kijk er bijzonder naar uit om onze nieuwe ambitie op gebied van CO2; een volledig klimaatneutrale brouwerij in 2025 samen met diverse stakeholders te gaan realiseren.

Eelco Eerenberg  Wethouder Gemeente Enschede roemt de samenwerking tussen de Grolsch Brouwerij en de gemeente. ‘De weg naar meer duurzaamheid in Enschede is een weg die je als overheid niet alleen kunt bewandelen. Dat doe je samen met inwoners, met belangengroepen en zeker ook met ondernemers. Ik ben dan ook trots op Grolsch, die als inspirerend voorbeeld laat zien dat duurzaamheid hand in hand gaat met ondernemerschap: de circulaire economie. De weg naar die circulaire economie, met steeds meer energie neutrale industrie, met meer lokale opwekking van duurzame energie, is een weg die Grolsch niet alleen voor zichzelf inzet, maar ook samen met de regio waarin Grolsch al jarenlang is gevestigd.

Wij zijn blij dat Grolsch ons programma ‘Enschede wekt op’ heeft omarmt en samen met de gemeente Enschede stappen zet. De ondertekende intentieverklaring voor een onderzoek naar een groen stoomnetwerk voor industriële bedrijfsprocessen in Twente in samenwerking met Twence en Apollo Vredesteijn is daar een mooi voorbeeld van. Ik hoop van harte dat andere ondernemers zich laten inspireren door Grolsch, zodat we met steeds meer partijen samen verder bouwen aan een circulaire economie in Twente.”

Enkele highlights 2016

  • Waterverbruik 3,56 liter per liter bier, een daling van – 23 procent ten opzichte van 2008
  • CO2 uitstoot van 6.05 kg eq/hl, een daling van – 21 procent tenopzichte van 2008
  • Circulaire brouwerij; 99,8 procent hergebruik in de keten
  • Groene energie; 18 procent door eigen opgewekte biogas

grolsch-totaaloverzicht-dvo-2016