steenkool Archieven - Utilities

Het kabinet verbiedt met ingang van 2030 elektriciteitsproductie in kolencentrales. De twee oudste centrales – de Hemweg en de Amercentrale – moeten eind 2024 stoppen met elektriciteitsproductie door middel van kolen. De ministerraad heeft daarmee ingestemd op voorstel van minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat.

Hiermee geeft het kabinet uitvoering aan de afspraak uit het regeerakkoord dat de kolencentrales uiterlijk 2030 worden gesloten. Het verbod op kolen levert zo een maximale bijdrage aan de kabinetsambitie om de CO2-uitstoot in 2030 met 49 procent terug te dringen.

Nederland heeft vijf actieve kolencentrales. De drie nieuwste centrales in de Rotterdamse haven en de Eemshaven moeten uiterlijk 31 december 2029 stoppen met het gebruik van kolen voor elektriciteitsproductie. Voor de twee oudste centrales wordt dit verbod na 31 december 2024 van kracht. In de periode daaraan voorafgaand kunnen de eigenaren hun centrales geschikt maken voor elektriciteitsproductie door middel van andere brandstoffen, zoals duurzame biomassa.

Het verbod op het gebruik van kolen maakt geen onderdeel uit de van de gesprekken over het klimaatakkoord. Minister Wiebes start binnenkort de internetconsultatie van het wetsvoorstel, dat hij na het zomerreces zal indienen bij de Tweede Kamer.

Het energieverbruik is in 2016 met twee procent gestegen tot 3131 petajoule. Vooral het aardgasverbruik steeg, met tachtig petajoule. De winning van aardgas daalde juist met 120 petajoule. Het olieverbruik steeg met twintig petajoule en het verbruik van kolen daalde met dertig petajoule. Dat meldt het CBS op basis van nieuwe cijfers.

Aardgas, aardolie en steenkool zijn nog steeds verreweg de belangrijkste energiebronnen. Samen waren ze goed voor ruim negentig procent van het energieverbruik. Het resterende deel wordt opgewekt uit hernieuwbare energie, kernenergie, afval en elektriciteit uit het buitenland.

Aardgasverbruik blijft onder langjarig gemiddelde

In 2016 werd meer gas gestookt omdat het kouder was dan in 2015. Daarnaast werd aardgas vaker ingezet om elektriciteit te produceren. De afname van de elektriciteitsproductie uit steenkool werd zo gecompenseerd. Ook verbeterde de concurrentiepositie van de Nederlandse gascentrales op de Noordwest Europese elektriciteitsmarkt. Het aardgasverbruik was in 2016 nog relatief laag in vergelijking met de periode tussen 2000 en 2010, toen gemiddeld een zesde meer aardgas werd verbruikt. In deze periode werd meer gas gebruikt voor verwarming en om elektriciteit te produceren.

Lagere winning, groter beroep op gasvoorraden

In 2016 werd meer aardgas verbruikt en daalde de winning. Om aan de hogere vraag te voldoen, werd 6,3 miljard kubieke meter aan eerder gewonnen aardgas uit ondergrondse opslagen gehaald en is meer aardgas ingevoerd. Daardoor kon er ook meer aardgas uit Nederland worden geëxporteerd. Dit gebeurde vooral in de laatste twee maanden van 2016, toen het in Nederland en omringende landen veel kouder was dan in dezelfde periode een jaar eerder.

Sluiting oude steenkoolcentrales

In 2016 werd ongeveer een tiende minder steenkool gebruikt voor de elektriciteitsproductie dan het jaar daarvoor. Het steenkoolverbruik van pas geopende centrales steeg, omdat deze aan het einde van de opstartfase kwamen. Maar dit woog niet op tegen de daling van het verbruik door de sluiting van drie oude kolencentrales. Het verbruik van steenkool voor de productie van ijzer en staal bleef nagenoeg gelijk.

Meer verbruik van olieproducten voor industrie

Het verbruik van olie steeg met ongeveer twee procent. Het ging vooral om olieproducten die in de industrie worden toegepast, zoals restgassen en grondstoffen voor chemische productie. De olieverbruikende industrie had minder onderhoud en storingen dan een jaar eerder en daarom werden deze olieproducten meer gebruikt.

Elektriciteitscentrales verbruikten voor het eerst sinds 2011 minder steenkool. In 2016 lag dit steenkoolverbruik 10 procent lager dan in 2015. Het verbruik van aardgas door elektriciteitscentrales daarentegen nam, na jaren van daling, met bijna dertig procent toe. Dit meldt het CBS op basis van nieuwe cijfers.

In het Energieakkoord voor duurzame groei (2013) is afgesproken dat de relatief laagrenderende kolencentrales uit de jaren tachtig worden gesloten. Drie van deze centrales, die gezamenlijk bijna twee gigawatt vermogen leverden, zijn eind 2015 stilgezet. Het buiten gebruik stellen van deze centrales speelde een rol bij de daling van het steenkoolverbruik.

Desondanks bleef in 2016 het steenkoolverbruik bij de productie van elektriciteit met 305 petajoule (PJ) in historisch perspectief hoog. In de jaren voor 2014 schommelde het steenkoolverbruik nog rond 210 PJ. Dit komt mede doordat in 2014 en 2015 relatief hoogrenderende kolencentrales in gebruik zijn genomen die ruim drie gigawatt leveren. In juli 2017 worden de laatste kolencentrales uit de jaren tachtig, met een gezamenlijk vermogen van 1 gigawatt, gesloten.

Aardgascentrales weer in de lift

Na vijf jaar daling steeg het verbruik van aardgas in elektriciteitscentrales in 2016 met bijna 30 procent. Naast het stilzetten van kolencentrales speelde ook mee dat in 2016 de prijs van aardgas met 30 tot 40 procent is gedaald. De productie door elektriciteitscentrales steeg in 2016 met ruim vier miljard kWh en bereikte met 76,7 miljard kWh het hoogste niveau ooit. Deze toename hangt vooral samen met de gedaalde import van elektriciteit. Deze daalde in 2016 met 6,5 miljard kWh. De export van elektriciteit daalde ook, met 2,7 miljard kWh.