TKI Nieuw Gas Archieven - Utilities

TKI Nieuw Gas, KVGN en Groen Gas NL brachten een rapport uit met de voorspelling dat in 2030 2,6 miljard kuub groen gas kan worden geproduceerd en elf miljard kuub in 2050.De Nederlandse netbeheerders berekenden dat tot 2030 een investering van driehonderd miljoen euro nodig is om het gasnet geschikt te maken voor het transport en opslag van dat gas.

Uit het rapport Green Liaisons van TKI Nieuw Gas, KVGN en Groen Gas NL blijkt dat Nederland 2,6 miljard kubieke meter groen gas kan produceren in 2030 (goed voor vier tot vijf megaton CO2-reductie) en ongeveer 11 miljard kuub in 2050. Dat is fors meer dan de ruim 100 miljoen kuub die de netbeheerders in 2017 transporteerden.

Aanpassingen gasnet

De huidige netstructuur is nog niet klaar voor een flinke toename van groen gas. De gasnetstructuur is ontworpen voor het verspreiden van gas van een centrale, flexibele bron naar eindgebruikers. Er zijn aanpassingen nodig om decentraal gas te ontsluiten. Met name de beperkte invoedmogelijkheden door de lage gasvraag in de zomermaanden zorgt voor een toenemend risico op invoedbeperkingen.

Invoedbeperkingen ontstaan wanneer binnen het netgebied op het regionale net de productie de vraag naar gas overschrijdt. Daarvoor bestaan drie typen oplossingen: De groen gas producent kan worden aangesloten op het regionale transportnetwerk van GTS, de invoeding kan worden afgestemd op de afname of de netbheerders zouden netaanpassingen moeten doorvoeren. Welke (combinatie van) oplossingen het beste passen, hangt af van de netconfiguratie en de mate van invoedbeperkingen.

Investeringsprikkel via regulering

De netbeheerders schatten dat een investering van driehonderd miljoen euro in netaanpassingen nodig is om in 2030 drie miljard kubieke meter groen gas aan te kunnen. Zij zijn bereid die investering te doen en vinden deze maatschappelijk verantwoord.

Een voorwaarde is wel dat de regulering wordt aangepast, zodat individuele netbeheerders hun investeringen kunnen terugverdienen. Op dit moment krijgen individuele RNB’s slechts gedeeltelijke dekking voor de gemaakte kosten. Daardoor bestaat er geen prikkel om aanvullende investeringen te doen om invoeding mogelijk te maken. De kosten moeten daarom in de toegestane inkomsten van netbeheerders worden opgenomen.

Uitgangspunten voor invoeding groen gas

Netbeheerders hanteren de volgende uitgangspunten om te zorgen voor voldoende invoedruimte voor groen gas. Ten eerste biedt de netbeheerder de invoeder een aansluitpunt aan op het dichtstbijzijnde punt van het gasnet met een voor die aansluiting geschikte druk en voldoende transportcapaciteit. In geval van een (verwachte) structurele invoedbeperking nemen netbeheerders netmaatregelen om de invoedruimte te vergroten, rekening houdend met toekomstige ontwikkelingen en de doelmatigheid van de investering.

In afwijking van het eerste punt kan de netbeheerder een aansluiting op het dichtstbijzijnde punt van een hoger netvlak, bijvoorbeeld het regionale netwerk, opleggen indien de totale kosten voor een aansluiting, plus de te nemen maatregelen om de invoedruimte te vergroten, hoger zijn dan de kosten van een aansluiting op het hoger netvlak.

Wanneer door veranderend gasverbruik in een lokaal net invoeding wordt gehinderd door het ontstaan van een structurele invoedbeperking, nemen de netbeheerders de invoedbeperking weg.

Over tien jaar is waterstof qua technologie klaar voor grootschalige introductie in een heel scala van toepassingen in Nederland. Ulco Vermeulen, voorzitter van het TKI Nieuw Gas van de Topsector Energie, overhandigde de Routekaart Waterstof aan Sandor Gaastra, directeur-generaal Energie van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK). De Routekaart beschrijft waar en hoe duurzame waterstof kan worden ingebed in het Nederlandse energie- en grondstoffensysteem.

De Routekaart stelt dat nu investeringen noodzakelijk in pilots en demonstratieprojecten zodat ervaring kan worden opgebouwd, vooral in de industrie en de mobiliteit, de meest kansrijke markten voor duurzame waterstof. Innovaties blijven belangrijk om nieuwe toepassingen mogelijk te maken en om de kosten van de technologie en van systemen, en daarmee de kostprijs van waterstof, verder te laten dalen. De Routekaart is in opdracht van EZK door TKI Nieuw Gas opgesteld.

Systeemrol van waterstof

Waterstof vervult een belangrijke systeemrol. Waterstof biedt flexibiliteit vanwege de verschillende toepassingsmogelijkheden. Het koppelt markten aan elkaar zoals (offshore) windparken en de chemische industrie waar waterstof kan worden gebruikt voor de opwekking van hogetemperatuurwarmte en als grondstof voor chemicaliën voor de productie van bijvoorbeeld ammoniak. Het is een duurzaam alternatief voor koolstofhoudende energiedragers, zoals diesel in vrachtwagens, schepen en treinen waar batterij-elektrische oplossingen niet toereikend zijn. Het kan in de bestaande gebouwde omgeving aardgas vervangen. Waterstof biedt ook grootschalige opslag gedurende langere perioden. Voor het transport van waterstof kan de huidige gasinfrastructuur worden gebruikt.

Groene waterstof

Voor de productie van waterstof bestaan diverse mogelijkheden. Groene, duurzame waterstof kan bijvoorbeeld worden geproduceerd uit duurzame elektriciteit afkomstig van wind en zon. Daarbij wordt elektriciteit gebruikt om via elektrolyse water te splitsen in waterstof en zuurstof. Voor grijze waterstof is aardgas de basis. Als de daarbij vrijkomende CO2 wordt afgevangen en bijvoorbeeld offshore in lege gasvelden wordt opgeslagen, is er sprake van blauwe waterstof die klimaatneutraal is. De routekaart pleit voor groene, duurzame waterstof en stelt dat grijze op de korte termijn en blauwe waterstof op de middellange termijn kunnen helpen om de markt voor waterstof snel te ontwikkelen.

Nederland kan koploper worden in Europa

Nederland is uitstekend gepositioneerd om een belangrijke rol te spelen op het gebied van waterstof. De Nederlandse ambities voor offshore wind, de sterke industriepositie, de uitstekende infrastructuur (havens, gasleidingen, gasvelden, aanlanding elektriciteit) en de goede kennispositie vormen een stevige basis om met klimaatneutrale en duurzame waterstof onze ambitieuze klimaatdoelstellingen voor 2030 en 2050 te halen.

De Routekaart stelt dat integrale plan- en visievorming noodzakelijk is. Een heel scala aan ontwikkelingen heeft invloed op waterstof, zoals de productie van duurzame elektriciteit uit wind en zon, de behoefte aan infrastructuur, verduurzaming van de industrie, de beschikbaarheid van gasnetten, de mogelijkheden van CCS (CO2-afvang en -opslag) en beleid op het gebied van energie, klimaat en innovatie. Duidelijkheid en keuzes zijn vereist om de kansen die waterstof biedt te kunnen verzilveren.